Αντιδράσεις πολύ πέρα από τα ιταλικά σύνορα προκάλεσε η δέσμη μέτρων ύψους άνω των 5 ευρώ σύμφωνα με την Ιταλίδα πρωθυπουργό Τζόρτζια Μελόνι- για τη μείωση του κόστους ενέργειας σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Και τούτο διότι μια από τις θεμελιώδεις ρυθμίσεις του «Διατάγματος για την Ενέργεια» (Decreto Energia) που εγκρίθηκε προχθές (Τετάρτη 18 Φεβρουαρίου) από το Υπουργικό Συμβούλιο της χώρας προβλέπει την αποζημίωση των μονάδων φυσικού αερίου για το κόστος των δικαιωμάτων εκπομπών στο πλαίσιο του Χρηματιστηρίου Ρύπων της ΕΕ (Emissions Trading System- ETS). Καθώς οι μονάδες αερίου συνήθως διαμορφώνουν την οριακή τιμή στη χονδρεμπορική αγορά ρεύματος της Ιταλίας, ο μηχανισμός αυτός αφαιρεί ουσιαστικά τις χρεώσεις άνθρακα από την τελική τιμή που πληρώνουν όλοι οι καταναλωτές. To πακέτο προβλέπει επίσης προσωρινή αύξηση της φορολογίας στους ενεργειακούς ομίλους, μέτρα για μείωση του spread μεταξύ των τιμών του φυσικού αερίου στον κόμβο TTF της Ολλανδίας και στο βάθρο εμπορίας φυσικού αερίου της Ιταλίας PSV καθώς και άντληση κεφαλαίων από την πώληση μέρους των στρατηγικών αποθεμάτων φυσικού αερίου της χώρας που είχαν συσσωρευθεί κατά την ενεργειακή κρίση.
«Μιλάμε για το comeback του πολυσυζητημένου Ιβηρικού Μοντέλου για την αποσύνδεση των τιμών φυσικού αερίου και ηλεκτρισμού με…στεροειδή», σχολίασε παράγοντας της αγοράς, αναφερόμενος στο σχήμα που είχαν εφαρμόσει Ισπανία και Πορτογαλία την περίοδο της ενεργειακής κρίσης για να μειώσουν τις τιμές ενέργειας που είχε αντιμετωπιστεί με έντονο από τον κλάδο των ηλεκτροπαραγωγών στο μέτρο που «ψαλίδιζε» τα ουρανοκατέβατα κέρδη που είχαν προκύψει για όλες τις μονάδες (συμπεριλαμβανομένων φωτοβολταϊκών, αιολικών σταθμών και υδροηλεκτρικών -εξαιτίας του μοντέλου της οριακής τιμολόγησης- λόγω του ράλι των τιμών του φυσικού αερίου.
Τη λογική του μέτρου εξηγεί στο energygame.gr o Αντώνης Κοντολέων, επικεφαλής της ΕΒΙΚΕΝ που εκπροσωπεί την ενεργοβόρο βιομηχανία της Ελλάδας. Όπως επισημαίνει, «Η Ιταλία σκέφτεται να επιδοτήσει το κόστος των ρύπων στις οριακές μονάδες του φυσικού αερίου κι έτσι να ρίξει τις τιμές στη χονδρεμπορική αγορά και να μειώσει τα windfall profits των ΑΠΕ και των υδροηλεκτρικών αλλά και των όσων κάνουν εξαγωγές στην Ιταλία. Ελπίζει ότι οι ΑΠΕ να προτιμήσουν να βγουν από τη σποτ αγορά και να στραφούν σε μακροπρόθεσμα συμβόλαια προμήθειας ηλεκτρισμού (ΡΡΑ) και συμβόλαια επί διαφοράς (CFD), κάτι που περιλαμβάνεται στις προτάσεις Draghi. Μόνο εάν οι ΑΠΕ βγουν από τη σποτ αγορά θα περάσει το φθηνό κόστος στον καταναλωτή και στη βιομηχανία», καταλήγει.
Η «βόμβα Μελόνι» αμφισβητεί de facto τόσο το μοντέλο της διαμόρφωσης των χονδρεμπορικών τιμών ηλεκτρισμού Target Model (σύμφωνα με το οποίο η ακριβότερη μονάδα που απαιτείται για την κάλυψη της ζήτησης —που είναι συνήθως μια μονάδα φυσικού αερίου- καθορίζει την τιμή για όλους τους παραγωγούς) όσο και το ETS, δηλαδή τα «ιερά δισκοπότηρα» της στρατηγικής πράσινης μετάβασης της ΕΕ. Και έσκασε λίγες μέρες μετά τη «νάρκη» που είχε τοποθετήσει στο Σύστημα Εκπομπών Ρύπων ο Καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, δηλώνοντας ότι η Ευρώπη θα πρέπει να είναι «πολύ ανοιχτή στην αναθεώρησή του ή ακόμα και στην αναβολή, οι επιπτώσεις της οποίας μεγεθύνθηκαν από τις δηλώσεις της -επίσης Γερμανίδας- προέδρου της Κομισιόν. Και τούτο διότι η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν στις δηλώσεις της μετά την άτυπη Σύνοδο Κορυφής του Alden Biesen την περασμένη εβδομάδα (με βασικό αντικείμενο την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας) όχι μόνο άνοιξε «παράθυρο» ριζικότερης αναθεώρησης του ETS έως τον Ιούνιο σε σχέση με αυτή που προεξοφλούνταν μέχρι πρότινος, αλλά και αιφνιδίασε το «σύστημα» των Βρυξελλών -σύμφωνα τουλάχιστον με το Euractiv- εγείροντας ζήτημα επανεξέτασης του μοντέλου της οριακής τιμολόγησης, το οποίο «επέζησε» με σημειακές αλλαγές από ένα πολύ σκληρό crash test, αυτό της ενεργειακής κρίσης του 2022-2023, κατά την οποία το άλμα των τιμών του φυσικού αερίου οδήγησε στα ύψη τις χονδρεμπορικές και κατ’ επέκταση τις λιανικές τιμές ηλεκτρισμού, υποχρεώνοντας τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να θεσπίσουν έκτακτα μέτρα και να δαπανήσουν δισεκατομμύρια ευρώ σε επιδοτήσεις για να μετριάσουν τα δυσβάσταχτα κόστη για τους τελικούς καταναλωτές.
Η πρωτοβουλία της Ρώμης που ήρθε σε συνέχεια των «σημάτων» από Βερολίνο και Βρυξέλλες τάραξε τα νερά των αγορών ηλεκτρισμού. Είναι ενδεικτικό ότι οι τιμές των ρύπων στο Ευρωπαϊκό Χρηματιστήριο έχουν καταγράψει βουτιά άνω του 20% το τελευταίο διάστημα, υποχωρώντας στα 68,11 ευρώ/τόνο CO2 τη Δευτέρα, ενώ στις αρχές Ιανουαρίου είχε ξεπεράσει τα 90 ευρώ/τόνο CO2. Την ίδια στιγμή, η μετοχή της ιταλικής Enel -ένα από τα βαρόμετρα για τον κλάδο utilities της ΕΕ- κατέγραψε χθες απώλειες της τάξης του 3,6 % στο Χρηματιστήριο του Μιλάνου (έναντι μείωσης 1,22% του δείκτη Mibtel των ιταλικών blue chips), ενώ η τιμή των προθεσμιακών συμβολαίων ηλεκτρισμού στο Ιταλικό Χρηματιστήριο Ενέργειας για το 2028 «δείχνει» discount της τάξης των 30 ευρώ/MWh σε σχέση με τις spot τιμές, σε μια ξεκάθαρη ένδειξη ότι οι συμμετέχοντες προεξοφλούν δραστική αποκλιμάκωση των χονδρεμπορικών τιμών με την εφαρμογή των μέτρων, με το ενδεχόμενο να προσκρούσουν σε πιθανό μπλόκο των Γενικών Διευθύνσεων Ενέργειας ή/και Ανταγωνισμού της Κομισιόν να περνά κατά τα φαινόμενα σε δεύτερη μοίρα…
Την ίδια στιγμή, οι ραγδαίες εξελίξεις οδήγησαν σε αναβίωση των «στρατοπέδων» που είχαν σχηματιστεί και την περίοδο της ενεργειακής κρίσης: Από τη μια οι ενεργοβόρες βιομηχανίες που ζητούν επιτακτικά μέτρα που να αποσυνδέουν τις ΑΠΕ από το Χρηματιστήριο Ενέργειας (δηλαδή αλλαγή του Target Model) για να περάσουν τα οφέλη των φθηνών ΑΠΕ στους καταναλωτές. Και από την άλλη οι ηλεκτροπαραγωγοί που υπεραμύνονται του status quo, με βασικό επιχείρημα ότι στέλνει τα κατάλληλα επενδυτικά σήματα για την ανάπτυξη των ΑΠΕ και τυχόν ανατροπή του θα είχε τεράστιες παρενέργειες.
Δεν προξενεί λοιπόν έκπληξη που η Confidustria (o ΣΕΒ της Ιταλίας) υποδέχθηκε με ικανοποίηση το Decreto Energia. Στον αντίποδα, ο Νίκολα Μόντι, επικεφαλής του ενεργειακού ομίλου Edison (που είναι θυγατρική της γαλλικής κρατικής εταιρείας ηλεκτρισμού EDF) δήλωσε ότι τα μέτρα μπορεί να οδηγήσουν στην ακύρωση έργων ΑΠΕ 400 ΜW που σχεδίαζε να αναπτύξει στην Ιταλία και έκανε λόγο για «βιαστικά μέτρα που απειλούν να στρεβλώσουν την ισορροπία του συστήματος και να ναρκοθετήσουν τις επενδύσεις στην αγορά ΑΠΕ. Αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει η απαραίτητη βεβαιότητα για να κάνουμε μακροπρόθεσμες επενδύσεις και προβλέψεις», πρόσθεσε ο κ. Μόντι, παρατηρώντας ότι η αγορά ηλεκτρισμού της Ιταλίας -στην οποία επιχειρείται η παρέμβαση στις χονδρεμπορικές τιμές- είναι συζευγμένη με άλλες χώρες και ότι η κυβέρνηση δεν θα έπρεπε να προχωρά σε «μονομερείς αλλαγές» στα κόστη των ρύπων για ηλεκτροπαραγωγή.
«Νόμιζα ότι ήταν αστείο, αλλά δυστυχώς δεν είναι», αναφέρει ο Ματέο Κάλβι, CEO της ιταλικής Edelweiss Energy Holdings, προσθέτοντας ότι «σίγουρα κάποιος στις Βρυξέλλες θα έχει κάτι να πει για αυτό το διάταγμα και ιδίως τις συνέπειες που θα έχει στις τιμές ηλεκτρισμού στις αγορές με τις οποίες είναι συζευγμένη η Ιταλία, τους κανόνες κρατικής ενίσχυσης κλπ. Πώς μπορεί κάποιος να μιλά για μια ενιαία αγορά ηλεκτρισμού στην Ευρώπη και την ίδια στιγμή να χειραγωγεί με αυτό τον τρόπο τις εγχώριες τιμές ; Είμαι βέβαιος ότι η ρύθμιση αυτή δεν θα εγκριθεί από την ΕΕ αλλά στο μεταξύ η αβεβαιότητα θα πλήξει την ιταλική αγορά ηλεκτρισμού», προβλέπει.
Διαβάστε ακόμη
