Οι ραγδαίες εξελίξεις στη Βενεζουέλα, επανέφεραν στο προσκήνιο το πετρέλαιο της χώρας, με τα αποδεδειγμένα αποθέματα «μαύρου χρυσού» να ανέρχονται σε περίπου 303 δισεκατομμύρια βαρέλια.
Ωστόσο, λιγότερο προβεβλημένα, αν και εξίσου σημαντικά είναι τα κοιτάσματα σπανίων γαιών της Βενεζουέλας. Γεωλογικές εκτιμήσεις από την ίδια την κυβέρνηση του Καράκας αποτιμούν την αξία των αποθεμάτων σε πάνω από 200 δισ. δολ., κυρίως στην εξορυκτική ζώνη του Ορινόκο. Καθώς οι κλάδοι της τεχνητής νοημοσύνης, της καθαρής ενέργειας και της άμυνας γνωρίζουν ραγδαία ανάπτυξη, αυτά τα ορυκτά θα μπορούσαν να επανακαθορίσουν τη διεθνή σημασία της Βενεζουέλας πέρα από το πετρέλαιο.
Ο πετρελαϊκός πλούτος της Βενεζουέλας έχει διαμορφώσει επί δεκαετίες την οικονομία και την πολιτική της. Όμως το βαρύ αργό συνεπάγεται υψηλό κόστος, περιορισμούς στα διυλιστήρια και μειούμενη στρατηγική αξία σε έναν κόσμο που μετατοπίζεται προς την προηγμένη τεχνολογία.
Το διαφορετικό αφήγημα
Οι σπάνιες γαίες αφηγούνται μια διαφορετική ιστορία. Είναι κρίσιμες για τα ηλεκτρικά οχήματα, τις ανεμογεννήτριες, τους ημιαγωγούς, τα στρατιωτικά συστήματα και τα data centers τεχνητής νοημοσύνης. Η ζήτηση αυξάνεται ραγδαία, ενώ η προσφορά παραμένει εξαιρετικά συγκεντρωμένη. Το μεγαλύτερο μέρος του δυναμικού σπανίων γαιών της Βενεζουέλας βρίσκεται στην Εξορυκτική Ζώνη του Ορινόκο, μια τεράστια περιοχή στο νοτιοανατολικό τμήμα της χώρας, ήδη γνωστή για τον χρυσό και το κολτάνιο.
Σύμφωνα με κυβερνητικές εκτιμήσεις, τα αποθέματα σπανίων γαιών στην περιοχή ξεπερνούν τους 300.000 μετρικούς τόνους, με δυνητική αξία 200–500 δισ. δολαρίων στις τρέχουσες τιμές της αγοράς το οξείδιο του νεοδυμίου έφτασε τα 85.000 δολάρια ανά τόνο το 2024. Τα κοιτάσματα αυτά είναι συγκρίσιμα με το Mount Weld της Αυστραλίας (1,5 εκατ. τόνοι) και το Bayan Obo της Κίνας (48 εκατ. τόνοι, με κυρίαρχο μερίδιο).
Η μεγάλης κλίμακας εξόρυξη δεν έχει ακόμη ξεκινήσει λόγω κυρώσεων, περιορισμένων επενδύσεων και ελλείψεων σε υποδομές, ωστόσο το γεωλογικό δυναμικό είναι σημαντικό.
Η κυριαρχία της Κίνας
Σε παγκόσμιο επίπεδο, οι εφοδιαστικές αλυσίδες σπανίων γαιών κυριαρχούνται από την Κίνα. Αυτή η συγκέντρωση έχει σημάνει συναγερμό στην Ουάσιγκτον και σε άλλες πρωτεύουσες. Οι εμπορικές εντάσεις και οι απειλές δασμών έχουν φέρει τις σπάνιες γαίες στο επίκεντρο των συζητήσεων για την οικονομική και εθνική ασφάλεια. Οι ΗΠΑ εισήγαγαν το 74% των σπανίων γαιών τους από την Κίνα το 2024, σύμφωνα με στοιχεία του Υπουργείου Εμπορίου, αποκαλύπτοντας τρωτά σημεία στις εφοδιαστικές αλυσίδες της τεχνολογίας. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έχει επανειλημμένως τονίσει τη στρατηγική σημασία της πρόσβασης σε σπάνιες γαίες, συμπεριλαμβανομένων πόρων στην Κίνα και την Ουκρανία, ως κρίσιμης προϋπόθεσης για τη διατήρηση της τεχνολογικής υπεροχής των ΗΠΑ.
Η επανάσταση της Τεχνητής Νοημοσύνης
Καθώς η επανάσταση της τεχνητής νοημοσύνης επιταχύνεται, η ζήτηση για μαγνήτες σπανίων γαιών και προηγμένα υλικά αυξάνεται ταχύτερα από ό,τι μπορεί να προστεθεί νέα προσφορά. Αυτό καθιστά τα ανεκμετάλλευτα αποθέματα ολοένα και πιο πολύτιμα, ακόμη και πριν την έναρξη της παραγωγής. Για τους επενδυτές και τους διαμορφωτές πολιτικής, οι σπάνιες γαίες της Βενεζουέλας αντιπροσωπεύουν μια δυνητική μελλοντική πηγή εφοδιασμού σε μια παγκόσμια αγορά με περιορισμούς.
Η Εξορυκτική Ζώνη του Ορινόκο και η παγκόσμια κούρσα για τις σπάνιες γαίες
Η Εξορυκτική Ζώνη του Ορινόκο, μια τεράστια στρατηγική περιοχή που εκτείνεται σε περίπου 111.800 τετραγωνικά χιλιόμετρα, βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο ενός πολέμου πόρων υψηλού ρίσκου. Εκθέσεις υπηρεσιών πληροφοριών και κυβερνητικά δεδομένα υποδηλώνουν ότι η περιοχή περιέχει τουλάχιστον 300.000 μετρικούς τόνους σπανίων γαιών. Με βάση τις τρέχουσες προβλέψεις της αγοράς, αυτά τα ανεκμετάλλευτα κοιτάσματα θα μπορούσαν να αποτιμηθούν σε πάνω από 200 δισ. δολάρια.
Ενώ ο κόσμος επικεντρωνόταν στη Ζώνη του Ορινόκο για το βαρύ πετρέλαιο, το «Εξορυκτικό Τόξο» στα νότιά της περιέχει τα κρίσιμα ορυκτά που είναι απαραίτητα για την «Πράσινη Μετάβαση» και την έκρηξη της τεχνητής νοημοσύνης. Οι σπάνιες γαίες, όπως το νεοδύμιο, το πρασεοδύμιο και το δυσπρόσιο, δεν είναι στην πραγματικότητα «σπάνιες» στον φλοιό της Γης, αλλά σπάνια απαντώνται σε συγκεντρώσεις που καθιστούν την εξόρυξή τους οικονομικά βιώσιμη. Τα κοιτάσματα της Βενεζουέλας είναι μοναδικά επειδή βρίσκονται σε μια περιοχή που ήδη χαρτογραφείται για χρυσό, κολτάνιο και διαμάντια.
Το timing αυτής της ανακάλυψης είναι κρίσιμος για τα αμερικανικά συμφέροντα. Σήμερα, η Κίνα ελέγχει περίπου το 80% έως 90% της παγκόσμιας δυναμικότητας διύλισης αυτών των στοιχείων. Αυτό το σχεδόν μονοπώλιο έχει επιτρέψει στο Πεκίνο να χρησιμοποιεί τις εξαγωγές ορυκτών ως διπλωματικό μοχλό, οδηγώντας πρόσφατα τις ΗΠΑ να εξετάσουν δασμούς 100% στις κινεζικές εισαγωγές.
Εναλλακτική αλυσίδα εφοδιασμού
Εάν η Εξορυκτική Ζώνη του Ορινόκο μπορέσει να σταθεροποιηθεί και να εκβιομηχανιστεί, προσφέρει μια εναλλακτική αλυσίδα εφοδιασμού στο δυτικό ημισφαίριο απέναντι στην κινεζική κυριαρχία. Για τον αμερικανικό τεχνολογικό τομέα, ο οποίος καταναλώνει σήμερα σπάνιες γαίες με εκθετικό ρυθμό για την κατασκευή εξοπλισμού τεχνητής νοημοσύνης, η εξασφάλιση μιας πηγής λίγων ημερών θαλάσσιας μεταφοράς από τα λιμάνια της περιοχής αποτελεί στρατηγική αναγκαιότητα.
Η σχέση μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και της Βενεζουέλας ανέκαθεν χαρακτηριζόταν από μια μοναδική βιομηχανική συνέργεια. Παρά τα χρόνια κυρώσεων και διπλωματικών τριβών, οι ΗΠΑ παραμένουν ο πιο λογικός εταίρος για τις βενεζουελάνικες εξαγωγές λόγω της εξειδικευμένης υποδομής τους. Τα περισσότερα αμερικανικά διυλιστήρια, ιδίως εκείνα κατά μήκος της Ακτής του Κόλπου του Μεξικού και στην Καλιφόρνια, έχουν σχεδιαστεί ειδικά για την επεξεργασία του «βαριού» και «όξινου» αργού πετρελαίου που παράγει η Βενεζουέλα.
Ωστόσο, ο παράγοντας των «σπανίων γαιών» προσθέτει ένα νέο επίπεδο σε αυτή την αλληλεξάρτηση. Ο Τραμπ έχει καταστήσει σαφές ότι η ορυκτή ανεξαρτησία αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο της αμερικανικής στρατηγικής «Ενεργειακής Κυριαρχίας». Σε πρόσφατες πολιτικές συζητήσεις, η σημασία των σπανίων γαιών στην Ουκρανία και την Κίνα έχει αναδειχθεί ως ζήτημα επιβίωσης για τη βιομηχανική βάση της αμερικανικής άμυνας.
Η συνειδητοποίηση ότι η Βενεζουέλα διαθέτει ορυκτό πλούτο αξίας 200 δισ. δολαρίων μεταβάλλει τους διπλωματικούς υπολογισμούς. Δεν πρόκειται πλέον μόνο για τη σταθεροποίηση των παγκόσμιων τιμών πετρελαίου· πρόκειται για τη διασφάλιση ότι η επόμενη γενιά αμερικανικών μαχητικών αεροσκαφών και υπερυπολογιστών τεχνητής νοημοσύνης δεν θα εξαρτάται από αλυσίδες εφοδιασμού που ελέγχονται από γεωπολιτικούς αντιπάλους.
Η επανάσταση της τεχνητής νοημοσύνης
Βρισκόμαστε σήμερα μπροστά στη μεγαλύτερη και πιο επιθετική μεταβολή της ζήτησης πόρων από την εποχή της Βιομηχανικής Επανάστασης. Η έκρηξη της γενετικής τεχνητής νοημοσύνης και της υπολογιστικής μεγάλης κλίμακας απαιτεί μαγνήτες και ημιαγωγούς που δεν μπορούν να λειτουργήσουν χωρίς σπάνιες γαίες.
Καθώς τα data centers πολλαπλασιάζονται σε ολόκληρες τις Ηνωμένες Πολιτείες, η ζήτηση για αυτά τα ορυκτά αναμένεται να τριπλασιαστεί έως το 2030. Αυτή η εκτίναξη της ζήτησης οδηγεί την αποτίμηση της Εξορυκτικής Ζώνης του Ορινόκο σε πρωτοφανή επίπεδα. Αυτό που κάποτε θεωρούνταν ένα δευτερεύον εξορυκτικό εγχείρημα, εξελίσσεται πλέον σε βασικό πυλώνα του οικονομικού σχεδιασμού της Βενεζουέλας και του διεθνούς ενδιαφέροντος.
Διαβάστε ακόμη
