Η ευρωπαϊκή αγορά δικαιωμάτων εκπομπών άνθρακα αναθεωρεί προς τα κάτω τις προσδοκίες για το πόσο επιθετική θα είναι η παρέμβαση από πλευράς ΕΕ, καθώς οι Βρυξέλλες αναζητούν τρόπους να μειώσουν το ενεργειακό κόστος για τη δοκιμαζόμενη βαριά βιομηχανία της. Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, δήλωσε νωρίτερα αυτόν τον μήνα ότι η ΕΕ θα εξετάσει το κόστος του άνθρακα στις τιμές ενέργειας στο πλαίσιο παρεμβάσεων για τον περιορισμό των λογαριασμών ηλεκτρικής ενέργειας. Τότε, τα συμβόλαια δικαιωμάτων εκπομπών άνθρακα υποχώρησαν σε χαμηλό σχεδόν ενός έτους, καθώς οι αγορές προεξόφλησαν πιο δραστικά μέτρα για τη μείωση των τιμών.

Ωστόσο, σύμφωνα με πληροφορίες του Bloomberg, σε βραχυπρόθεσμη πρόταση που αναμένεται να παρουσιαστεί την Τετάρτη, η Κομισιόν σχεδιάζει να καταργήσει την ακύρωση ορισμένων δικαιωμάτων εκπομπών στο πλαίσιο του Μηχανισμού Σταθερότητας της Αγοράς (MSR), διατηρώντας όμως αμετάβλητα τα όρια όγκου και τον ρυθμό απορρόφησης. Μετά τις σχετικές αποκαλύψεις, οι τιμές των δικαιωμάτων άνθρακα κατέγραψαν άνοδο έως και 3,2%.

Πιο ήπια παρέμβαση στην αγορά δικαιωμάτων άνθρακα απ’ ότι αναμενόταν αρχικά

Η πρόταση σηματοδοτεί ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει να περιορίσει τη μεταβλητότητα των τιμών, αυξάνοντας τον αριθμό των δικαιωμάτων που διατηρούνται σε αποθεματικό για πιθανή μελλοντική χρήση σε περιόδους έντονων διακυμάνσεων. Πρόκειται για ηπιότερη παρέμβαση από εκείνη που είχαν προεξοφλήσει οι αγορές, μετά από πολιτικές πιέσεις για σημαντική αποδυνάμωση ή ακόμη και αναστολή του Συστήματος Εμπορίας Εκπομπών δικαιωμάτων άνθρακα.

Όπως σημειώνει ο αναλυτής της Veyt, Marcus Ferdinand, εάν η τελική πρόταση περιοριστεί στη ρήτρα ακύρωσης, τότε θα έχει διαρθρωτικά θετική επίδραση στις τιμές των δικαιωμάτων, καθώς μειώνει τον φόβο αιφνίδιων σοκ προσφοράς.

Τα κράτη-μέλη ανησυχούν ότι το υψηλό κόστος άνθρακα επιβαρύνει περαιτέρω τις επιχειρήσεις, οι οποίες ήδη αντιμετωπίζουν υψηλότερες τιμές ενέργειας σε σχέση με ανταγωνιστές στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα. Η προσπάθεια αναζωογόνησης της ευρωπαϊκής βιομηχανίας εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη μείωση του ενεργειακού κόστους – ζήτημα που έχει αναδειχθεί εντονότερα και λόγω της σύγκρουσης στο Ιράν. Οι τιμές άνθρακα έχουν ανακάμψει περίπου 17% από τα χαμηλά της 19ης Μαρτίου, φτάνοντας στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων δύο εβδομάδων.

Το Σύστημα Εμπορίας Εκπομπών της ΕΕ (ETS), που λειτουργεί από το 2005, επιβάλλει σταδιακά μειούμενα όρια εκπομπών σε περισσότερες από 10.000 εγκαταστάσεις σε κλάδους όπως ο χάλυβας, το τσιμέντο και τα χημικά. Το κόστος άνθρακα αντιστοιχεί κατά μέσο όρο στο 11% των λογαριασμών ηλεκτρικής ενέργειας, γεγονός που προκαλεί έντονες αντιδράσεις από τη βαριά βιομηχανία.

Ο μηχανισμός MSR, που τέθηκε σε ισχύ το 2019, απορροφά πλεονάζοντα δικαιώματα όταν ξεπερνιούνται συγκεκριμένα όρια στην αγορά. Με βάση την ισχύουσα νομοθεσία, ακυρώνονται κάθε χρόνο δικαιώματα που υπερβαίνουν το όριο των 400 εκατομμυρίων.

Η σχεδιαζόμενη αλλαγή δεν θα οδηγήσει σε άμεση απελευθέρωση δικαιωμάτων στην αγορά. Όπως επισημαίνουν αναλυτές της Citigroup Inc., η κίνηση αυτή δείχνει ότι η Κομισιόν δεν θεωρεί το ETS βασικό παράγοντα για την άνοδο των τιμών ενέργειας, ενώ αποτελεί ένδειξη ότι η ευρύτερη μεταρρύθμιση που αναμένεται αργότερα μέσα στο έτος θα είναι ηπιότερη από ό,τι αναμένει η αγορά.

Παράλληλα, η ΕΕ αναμένεται να παρουσιάσει νέα πρόταση για επικαιροποιημένα κριτήρια αποδοτικότητας άνθρακα, τα οποία καθορίζουν τον αριθμό των δωρεάν δικαιωμάτων που λαμβάνουν ορισμένες επιχειρήσεις. Αν και τα κριτήρια αυτά θα πρέπει να αντανακλούν την τεχνολογική πρόοδο, η Επιτροπή αναμένεται να αξιοποιήσει ευελιξίες της υφιστάμενης νομοθεσίας για την περίοδο 2026–2030.

Τον Ιούλιο η συνολική αναθεώρηση του ETS

Μετά τα βραχυπρόθεσμα μέτρα, η Κομισιόν αναμένεται έως τον Ιούλιο να παρουσιάσει συνολική αναθεώρηση του ETS, ευθυγραμμισμένη με τον νέο στόχο για μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά 90% έως το 2040 σε σχέση με τα επίπεδα του 1990.

Στο πλαίσιο αυτό, εξετάζεται και η επιβράδυνση του ρυθμού μείωσης των ετήσιων εκπομπών, ώστε να αποφευχθεί η πλήρης εξάντληση των δικαιωμάτων πριν το 2040, ενώ παράλληλα τα κράτη-μέλη επιδιώκουν πιο σταδιακή κατάργηση των δωρεάν δικαιωμάτων καθώς τίθεται σε εφαρμογή ο μηχανισμός συνοριακής προσαρμογής άνθρακα.

Η μεταρρύθμιση θα περιλαμβάνει και νέο χρηματοδοτικό εργαλείο, το ETS Investment Booster, για τη στήριξη επενδύσεων απανθρακοποίησης σε χώρες με χαμηλότερα εισοδήματα. Το ταμείο αναμένεται να βασιστεί σε 400 εκατομμύρια δικαιώματα και να κινητοποιήσει περίπου 30 δισ. ευρώ, αν και οι λεπτομέρειες για τον σχεδιασμό και το χρονοδιάγραμμα παραμένουν υπό διαμόρφωση.

Διαβάστε ακόμη