Έλεγχοι τιμών, προσαρμογές φόρων, απαγορεύσεις εξαγωγών καυσίμων και σενάρια για επιπλέον μέτρα σε περίπτωση που η κρίση ενταθεί: Αυτά είναι ορισμένα από τα μέτρα στο «οπλοστάσιο» χωρών της Νοτιοανατολικής Ευρώπης για να αποτρέψουν απότομες αυξήσεις στις τιμές των καυσίμων καθώς οι πολεμικές συγκρούσεις στην Μέση Ανατολή εντείνουν τις ανησυχίες στις αγορές για τον πληθωρισμό και την οικονομική πίεση σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις, χώρες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης (SEE) υιοθετούν διαφορετικές προσεγγίσεις για να .

Σύμφωνα με το SeeNews, για να αποφευχθούν δραματικές αυξήσεις στις τιμές των καυσίμων, η Σλοβενία αποφάσισε νωρίτερα αυτή την εβδομάδα να μειώσει τους ειδικούς φόρους καυσίμων, ενώ η Κροατία έθεσε ανώτατο όριο στις λιανικές τιμές των πετρελαιοειδών και στους ειδικούς φόρους στα ενεργειακά προϊόντα και την ηλεκτρική ενέργεια. Ο υπουργός Οικονομίας της Σλοβενίας, Matjaz Han, δήλωσε ότι δεν αναμένει διαταραχές στην προμήθεια τουλάχιστον τις επόμενες 14 ημέρες και ότι η χώρα διαθέτει αποθέματα πετρελαιοειδών επαρκή για πάνω από 100 ημέρες μέσης κατανάλωσης.

Η Κροατία, που δεν εξαρτάται από τις ενεργειακές οδούς μέσω των Στενών του Ορμούζ και προμηθεύεται αργό από το Αζερμπαϊτζάν και το Καζακστάν, διαθέτει ανεπτυγμένη υποδομή και διαφοροποιημένες επιλογές προμήθειας ενέργειας, γεγονός που ενισχύει την ανθεκτικότητα του ενεργειακού συστήματος ακόμη και στη σημερινή ασταθή κατάσταση ασφαλείας στη Μέση Ανατολή, αναφέρει το υπουργείο Οικονομίας.

Επιπλέον, αυτή την εβδομάδα η κυβέρνηση της Σερβίας απαγόρευσε τις εξαγωγές ντίζελ, βενζίνης και αργού πετρελαίου μέχρι τις 19 Μαρτίου, όταν θα επανεξετάσει το μέτρο ενώ ενδέχεται να μειώσει και τους ειδικούς φόρους καυσίμων. Σημειώνεται ότι η Σερβία εισάγει κυρίως αργό πετρέλαιο από το Καζακστάν και επίσης από τη Νιγηρία.

Βραχυπρόθσμος ο χαρακτήρας των μέτρων

Σχολιάζοντας τα μέτρα, ο Δρ Veljko Mijuskovic από τη Σχολή Οικονομικών του Πανεπιστημίου του Βελιγραδίου είπε στο SeeNews ότι τέτοιες ενέργειες αποτελούν τυπική αντίδραση των χωρών σε κρίση όταν οι τιμές ενέργειας στην παγκόσμια αγορά αυξάνονται απότομα. «Ο κύριος σκοπός τους είναι η προστασία των πολιτών και της οικονομίας βραχυπρόθεσμα από αιφνίδιους κραδασμούς στο κόστος μεταφοράς και παραγωγής. Με αυτόν τον τρόπο, μπορούν να σταθεροποιήσουν την αγορά και να αποτρέψουν πανικό, αλλά έχουν προσωρινό χαρακτήρα. Μακροπρόθεσμα, τέτοια μέτρα δύσκολα μπορούν να είναι μόνιμα βιώσιμα, καθώς το κράτος δεν μπορεί επ’ αόριστον να αναλάβει το κόστος της παγκόσμιας αύξησης των τιμών ενέργειας. Αν η κρίση συνεχιστεί και οι τιμές του αργού παραμείνουν υψηλές, μέρος αυτής της πίεσης θα μεταφερθεί αναπόφευκτα στις λιανικές τιμές καυσίμων», πρόσθεσε ο Mijuskovic.

Κατάσταση συναγερμού στη Μολδαβία

Σε άλλες χώρες της περιοχής, η κυβέρνηση της Μολδαβίας εισήγαγε την προηγούμενη εβδομάδα 60ήμερη κατάσταση συναγερμού στον τομέα ενέργειας, με προσωρινούς περιορισμούς στις εξαγωγές πετρελαιοειδών. Η Μολδαβία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις εισαγωγές βενζίνης και ντίζελ, καθώς σχεδόν όλη η βενζίνη και η πλειονότητα του ντίζελ είναι εισαγόμενα, με τη Ρουμανία να αποτελεί τον κύριο προμηθευτή της. Τα αποθέματα ντίζελ επαρκούν για περίπου 12 ημέρες, ενώ τα αποθέματα βενζίνης για πάνω από 20 ημέρες κατανάλωσης, δήλωσε ο υπουργός Ενέργειας Dorin Junghietu στις 4 Μαρτίου. Η κυβέρνηση σχεδιάζει επίσης να αποζημιώσει μερικώς τους αγρότες επιστρέφοντας μέρος του ειδικού φόρου στο ντίζελ.

Υπό εξέταση η επανεκκίνηση της διυλιστηριακής μονάδας Petrotel στη Ρουμανία

Στη Ρουμανία, η κυβέρνηση εξετάζει την επανεκκίνηση της διυλιστηριακής μονάδας Petrotel, που ανήκει στη ρωσική πετρελαϊκή εταιρεία Lukoil που υπόκειται σε αμερικανικές κυρώσεις, η οποία θα μπορούσε να επεξεργαστεί έως και το 20% του πετρελαίου της χώρας, για να αυξήσει την εγχώρια παραγωγή καυσίμων και να περιορίσει την αύξηση των τιμών. Παράλληλα, η προγραμματισμένη τεχνική συντήρηση στο διυλιστήριο Petromidia αναβλήθηκε, ενώ το διυλιστήριο Petrobrazi λειτουργεί σε πλήρη δυναμικότητα, δήλωσε τη Δευτέρα ο υπουργός Ενέργειας Bogdan Ivan. Την προηγούμενη εβδομάδα, ο Ivan ανέφερε ότι η κυβέρνηση εξετάζει και τη μείωση του ειδικού φόρου καυσίμων, αλλά ο πρόεδρος Nicusor Dan δήλωσε αργότερα ότι η κυβέρνηση δεν θα μπορέσει να μειώσει τους φόρους καυσίμων.

Η Ρουμανία διαθέτει στρατηγικά και τεχνικά αποθέματα καυσίμων που ξεπερνούν συνολικά τα 3 εκατομμύρια τόνους, ικανά να καλύψουν την εγχώρια κατανάλωση για περίπου πέντε μήνες. Η χώρα εξαρτάται από εισαγωγές ντίζελ, καθώς σχεδόν το ένα τρίτο της ετήσιας κατανάλωσης καλύπτεται από εισαγωγές, κυρίως από Τουρκία και Σαουδική Αραβία, ενώ είναι καθαρός εξαγωγέας βενζίνης, με κύριους προορισμούς τη Βουλγαρία, την Ουκρανία και τη Μολδαβία.

Στη Βουλγαρία, που εισάγει το μεγαλύτερο μέρος του αργού πετρελαίου με μακροχρόνιο συμβόλαιο σταθερής τιμής με το Αζερμπαϊτζάν, οι αξιωματούχοι δήλωσαν ότι τα διαθέσιμα αποθέματα καυσίμων και πρώτων υλών για παραγωγή καυσίμων επαρκούν για την κανονική κατανάλωση της χώρας. Στις 10 Μαρτίου υπήρχαν αποθέματα βενζίνης, ντίζελ και κηροζίνης για πάνω από 90 ημέρες, σύμφωνα με τον αναπληρωτή υπουργό Οικονομικών Stanimir Mihaylov.

Οι αρχές στην Αλβανία, τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, το Μαυροβούνιο, τη Βόρεια Μακεδονία και το Κόσοβο παρακολουθούν κυρίως την κατάσταση, χωρίς να αναμένονται ελλείψεις ή σοβαρές διαταραχές, με ορισμένες να εκφράζουν ετοιμότητα για εισαγωγή μέτρων όπως η μείωση των ειδικών φόρων καυσίμων εάν η κατάσταση επιδεινωθεί.

Διαβάστε ακόμη