Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένεται να προτείνει την επόμενη εβδομάδα νέα νομοθεσία που θα απαιτεί, όταν χρησιμοποιούνται δημόσιοι πόροι για τη στήριξη στρατηγικών τεχνολογιών, ένα ελάχιστο ποσοστό των προϊόντων να είναι κατασκευασμένο στην Ευρώπη («Made in Europe»). Η πρωτοβουλία εντάσσεται στη γενικότερη προσπάθεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) να ενισχύσει τη βιομηχανική της βάση και να καταστήσει τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις πιο ανταγωνιστικές απέναντι σε παραγωγούς από την Κίνα και άλλες χώρες, όπου το κόστος ενέργειας είναι χαμηλότερο και οι περιβαλλοντικοί κανόνες λιγότερο αυστηροί.

Κεντρικό εργαλείο θα αποτελέσουν οι δημόσιες συμβάσεις, μέσω των οποίων οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις δαπανούν πάνω από 2 τρισεκατομμύρια ευρώ ετησίως – ποσό που αντιστοιχεί περίπου στο 14% της οικονομικής δραστηριότητας της ΕΕ. Δίνοντας προτεραιότητα σε ευρωπαϊκά προϊόντα σε αυτούς τους διαγωνισμούς, οι Βρυξέλλες επιδιώκουν να διοχετεύσουν αυτή την τεράστια αγοραστική δύναμη στην ενίσχυση της εγχώριας παραγωγής.

Το νομοθέτημα, που φέρει τον τίτλο «Industrial Accelerator Act» και αναμένεται να παρουσιαστεί στις 26 Φεβρουαρίου, θα θέτει απαιτήσεις τόσο για το ποσοστό ευρωπαϊκής κατασκευής όσο και για το αποτύπωμα άνθρακα προϊόντων που αγοράζονται με δημόσιο χρήμα ή λαμβάνουν κρατικές επιδοτήσεις. Στο στόχαστρο βρίσκονται στρατηγικοί τομείς όπως οι μπαταρίες, η ηλιακή και αιολική ενέργεια, η παραγωγή υδρογόνου και οι πυρηνικές εγκαταστάσεις.

Τα κριτήρια ανά τεχνολογία

Κάθε τεχνολογία θα έχει συγκεκριμένα κριτήρια. Για παράδειγμα, στα φωτοβολταϊκά πάνελ θα απαιτείται μέσα σε έναν χρόνο ο μετατροπέας και δύο βασικά εξαρτήματα να είναι ευρωπαϊκής προέλευσης, ενώ μετά από τρία χρόνια ο αριθμός αυτός θα αυξηθεί. Στα ηλεκτρικά οχήματα που προμηθεύονται δημόσιοι φορείς, θα πρέπει η συναρμολόγηση να γίνεται εντός της Ένωσης και το 70% των εξαρτημάτων -εκτός της μπαταρίας- να παράγεται στην Ευρώπη. Παράλληλα, επιδοτούμενες βιομηχανίες όπως η παραγωγή αλουμινίου θα πρέπει να διασφαλίζουν ελάχιστο ποσοστό ευρωπαϊκών και χαμηλών εκπομπών προϊόντων.

Το σχέδιο περιλαμβάνει επίσης προϋποθέσεις για μεγάλες ξένες επενδύσεις άνω των 100 εκατ. ευρώ σε στρατηγικούς κλάδους, ιδίως όταν προέρχονται από χώρες που κυριαρχούν παγκοσμίως στην παραγωγή του συγκεκριμένου τομέα. Μεταξύ άλλων, προβλέπεται ότι ο ξένος επενδυτής δεν θα μπορεί να κατέχει πλειοψηφικό πακέτο σε ευρωπαϊκή εταιρεία και θα πρέπει να μοιράζεται τεχνογνωσία προς όφελος της επένδυσης.

Τα στρατόπεδα εντός της ΕΕ

Αν και η πρόταση έχει ήδη καθυστερήσει δύο φορές και ενδέχεται να τροποποιηθεί κατά τη διαπραγμάτευση με τα κράτη-μέλη και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ένα κρίσιμο ζήτημα είναι ο ορισμός του «Made in Europe». Το προσχέδιο βασίζεται στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, που περιλαμβάνει τα 27 κράτη της ΕΕ καθώς και την Ισλανδία, το Λιχτενστάιν και τη Νορβηγία, αφήνοντας εκτός το Ηνωμένο Βασίλειο. Ωστόσο, προβλέπεται η δυνατότητα ένταξης και άλλων «αξιόπιστων εταίρων» στο μέλλον.

Η πρωτοβουλία έχει ισχυρή υποστήριξη από τη Γαλλία και σημαντικό μέρος της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, αλλά προκαλεί και επιφυλάξεις. Ορισμένες κυβερνήσεις, όπως της Σουηδίας και της Τσεχίας, φοβούνται ότι μπορεί να αποθαρρύνει επενδύσεις και να αυξήσει το κόστος προϊόντων. Παράλληλα, η γερμανική πλευρά εμφανίζεται πιο προσεκτική, προτείνοντας μια πιο ευέλικτη προσέγγιση «made with Europe» που θα περιλαμβάνει και εμπορικούς εταίρους.

Σε κάθε περίπτωση, η συζήτηση αντικατοπτρίζει τη στροφή της Ευρώπης προς μια πιο ενεργή βιομηχανική πολιτική, με στόχο την ενίσχυση της αυτονομίας της σε κρίσιμες τεχνολογίες και τη θωράκιση της οικονομίας απέναντι στις διεθνείς ανταγωνιστικές πιέσεις.

Διαβάστε ακόμη