Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, υπέγραψε τη Δευτέρα συμφωνία συνεργασίας στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας με την Αρμενία, δεσμευόμενος για δυνητικές επενδύσεις που μπορεί να φτάσουν έως και τα 9 δισ. δολάρια, καθώς η χώρα του Νοτίου Καυκάσου επιδιώκει να μειώσει τη μακροχρόνια εξάρτησή της από τη Ρωσία στον ενεργειακό τομέα.

Σύμφωνα με το Bloomberg, η συμφωνία, γνωστή ως συμφωνία του Άρθρου (Section) 123, θεσπίζει το νομικό πλαίσιο που επιτρέπει σε αμερικανικές εταιρείες να εξάγουν πυρηνική τεχνολογία, καύσιμα και υπηρεσίες στην Αρμενία. Παράλληλα, ανοίγει τον δρόμο ώστε αμερικανικές επιχειρήσεις να διεκδικήσουν συμβόλαιο για την αντικατάσταση του πυρηνικού σταθμού Metsamor, σοβιετικής εποχής, με μικρούς αρθρωτούς αντιδραστήρες (SMRs). Ο σταθμός Metsamor καλύπτει σήμερα περίπου το 40% των αναγκών της χώρας σε ηλεκτρική ενέργεια.

«Η συμφωνία αυτή θα ανοίξει τον δρόμο για συνεργασίες μεταξύ αμερικανικών και αρμενικών εταιρειών σε έργα πολιτικής πυρηνικής ενέργειας. Αυτό σημαίνει έως και 5 δισ. δολάρια σε αρχικές αμερικανικές εξαγωγές, καθώς και επιπλέον 4 δισ. δολάρια σε μακροπρόθεσμη υποστήριξη μέσω συμβολαίων καυσίμων και συντήρησης», δήλωσε ο Βανς κατά τη διάρκεια ενημέρωσης στο Γερεβάν. «Πρόκειται για μια κλασική κατάσταση win-win τόσο για την Αρμενία όσο και για τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ενισχύει την ενεργειακή ασφάλεια και των δύο χωρών και θα δημιουργήσει πολλές νέες θέσεις εργασίας».

Η Αρμενία βασίζεται στη Μόσχα τόσο για την ενέργεια όσο και για την ασφάλειά της

Η Αρμενία βασίζεται στη Μόσχα τόσο για την ενέργεια όσο και για την ασφάλειά της από την ανεξαρτησία της. Ο πυρηνικός σταθμός Metsamor λειτουργεί από τη ρωσική κρατική εταιρεία Rosatom, ενώ τα πυρηνικά καύσιμα εισάγονται επίσης από τη Ρωσία. Λίγο πριν από την επίσκεψη Βανς, στελέχη της Rosatom συναντήθηκαν με την αρμενική ηγεσία στη Μόσχα, προσφέροντας –όπως ανέφεραν– «ολοκληρωμένη συνεργασία» για την ανάπτυξη νέας πυρηνικής δυναμικότητας.

Ωστόσο, η κυβέρνηση του πρωθυπουργού Νικόλ Πασινιάν έχει τα τελευταία χρόνια σηματοδοτήσει όλο και πιο ξεκάθαρα τη στροφή της προς δυτικά σχέδια πυρηνικών αντιδραστήρων, επικαλούμενη λόγους ασφάλειας, διαφοροποίησης πηγών ενέργειας και ενεργειακής κυριαρχίας. Αρμόδιοι αξιωματούχοι παρουσιάζουν την επιλογή αυτή ως στρατηγική απόφαση και όχι απλώς ως εμπορική επιλογή.

Μιλώντας στο πλευρό του Βανς, ο Πασινιάν δήλωσε ότι η συμφωνία ανοίγει ένα «νέο κεφάλαιο» στις ενεργειακές σχέσεις Αρμενίας–ΗΠΑ και θα συμβάλει στη διαφοροποίηση του ενεργειακού μείγματος της χώρας, μέσω της εισαγωγής «ασφαλών και καινοτόμων» τεχνολογιών.

Οι ΗΠΑ θέλουν να ενισχύσουν την επιρροή τους στον Νότιο Καύκασο

Η πυρηνική συμφωνία εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια των Ηνωμένων Πολιτειών να ενισχύσουν την παρουσία και την επιρροή τους στον Νότιο Καύκασο, μια γεωπολιτικά κρίσιμη περιοχή ανάμεσα στη Ρωσία, την Τουρκία και το Ιράν, σε μια περίοδο αναδιάταξης των περιφερειακών συμμαχιών. Παράλληλα, Ουάσινγκτον και Γερεβάν εντείνουν και τη συνεργασία τους στον τομέα της άμυνας, με την Αρμενία να λαμβάνει –σύμφωνα με τον Πασινιάν– αποστολή αμερικανικών drones αξίας 11 εκατ. δολαρίων.

Ο Βανς αναμένεται να μεταβεί την Τρίτη στο Μπακού, όπου Αμερικανοί και Αζέροι αξιωματούχοι θα συζητήσουν ζητήματα αμυντικής και ενεργειακής συνεργασίας. Η επίσκεψη πραγματοποιείται λίγους μήνες μετά τη μεσολάβηση του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για την υπογραφή προσχεδίου ειρηνευτικής συμφωνίας μεταξύ Αρμενίας και Αζερμπαϊτζάν. Στο πλαίσιο αυτό, ένας προτεινόμενος διάδρομος μεταφορών μέσω της Αρμενίας έχει ονομαστεί Trump Route for International Peace and Prosperity (TRIPP).

Η Αρμενία και το Αζερμπαϊτζάν έχουν εμπλακεί σε πολλαπλές συγκρούσεις μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης, κυρίως για την περιοχή του Ναγκόρνο-Καραμπάχ. Μετά την ανάκτηση του μεγαλύτερου μέρους της περιοχής από το Αζερμπαϊτζάν στον πόλεμο του 2020, ακολούθησε επίθεση το 2023 που έφερε το Ναγκόρνο-Καραμπάχ υπό τον πλήρη έλεγχο του Μπακού και οδήγησε στη φυγή περισσότερων από 100.000 Αρμενίων κατοίκων.

Διαβάστε ακόμη