Τα hedge funds και άλλοι κερδοσκοπικοί επενδυτές εντείνουν την παρουσία τους στην ευρωπαϊκή αγορά άνθρακα, ενόψει μιας επικείμενης συρρίκνωσης της προσφοράς δικαιωμάτων εκπομπών, συμβάλλοντας στην έντονη άνοδο των τιμών τους. Η εξέλιξη αυτή αυξάνει το κόστος για ορισμένους από τους πιο ενεργοβόρους κλάδους της Ευρωπαϊκής Ένωσης και αναζωπυρώνει τη συζήτηση γύρω από τις επιπτώσεις της κλιματικής πολιτικής στην ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας.

Σύμφωνα με δημοσίευμα των Financial Times, τα καθαρά στοιχήματα επενδυτικών κεφαλαίων υπέρ της ανόδου των τιμών των ευρωπαϊκών δικαιωμάτων εκπομπών άνθρακα (EUAs) αυξάνονται απότομα από τον Αύγουστο και τον τρέχοντα μήνα έφτασαν στο υψηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί από το 2018. Παρότι οι καθαρές «long» θέσεις υποχώρησαν ελαφρώς την περασμένη εβδομάδα, μετά το γενικευμένο sell-off που προκάλεσαν οι απειλές του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, για επιβολή δασμών με αφορμή τη Γροιλανδία, παραμένουν κοντά σε ιστορικά υψηλά επίπεδα.

Αναλυτές επισημαίνουν ότι το έντονο επενδυτικό ενδιαφέρον αντικατοπτρίζει την αναμενόμενη μείωση της προσφοράς δικαιωμάτων τα επόμενα χρόνια, βάσει των κανόνων που έχει θέσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της συμβουλευτικής εταιρείας ICIS, ο συνολικός αριθμός των δικαιωμάτων που θα διατεθούν στην αγορά αναμένεται να μειωθεί κατά 15% το 2026. Όπως σημειώνει ο Christoph Mueck, διαχειριστής του παγκόσμιου ταμείου άνθρακα της Altana Wealth, «δημιουργείται μια τέλεια καταιγίδα αλλαγών πολιτικής που θα οδηγήσει σε σημαντική έλλειψη δικαιωμάτων εκπομπών φέτος και το επόμενο έτος».

Ποιοι κλάδοι της ΕΕ επηρεάζονται από τις τιμές των δικαιωμάτων εκπομπών άνθρακα

Οι επιχειρήσεις της ΕΕ σε τομείς υψηλών εκπομπών – όπως η ηλεκτροπαραγωγή, η ενεργοβόρος βιομηχανική μεταποίηση και τμήματα του κλάδου των αερομεταφορών – υποχρεούνται να κατέχουν δικαιώματα προκειμένου να εκπέμπουν διοξείδιο του άνθρακα, με κάθε EUA να αντιστοιχεί σε έναν τόνο CO₂. Η πλειονότητα των δικαιωμάτων διατίθεται μέσω δημοπρασιών, αν και ορισμένοι κλάδοι λαμβάνουν μέρος αυτών δωρεάν, ώστε να περιοριστεί ο κίνδυνος διαρροής άνθρακα. Στο πλαίσιο της απανθρακοποίησης, η ετήσια έκδοση δικαιωμάτων μειώνεται σταθερά.

Πέραν της τακτικής αυτής μείωσης, η Κομισιόν έχει προγραμματίσει και πρόσθετες περικοπές για το τρέχον έτος, ενώ θα ακυρώσει επιπλέον δικαιώματα εκπομπών άνθρακα που είχαν προηγουμένως προστεθεί για τον ναυτιλιακό τομέα. Παράλληλα, από το 2023 οι Βρυξέλλες έφεραν νωρίτερα στην αγορά την πώληση μέρους των δικαιωμάτων, προκειμένου να χρηματοδοτήσουν επιχορηγήσεις ύψους 20 δισ. ευρώ προς τα κράτη-μέλη, με στόχο τη μείωση της εξάρτησης της ΕΕ από το ρωσικό φυσικό αέριο. Οι πωλήσεις αυτές θα σταματήσουν μόλις επιτευχθεί ο στόχος εσόδων και το αργότερο έως τις 31 Αυγούστου.

Η αυξημένη κερδοσκοπική δραστηριότητα έχει συμβάλει στην εκτίναξη των τιμών των EUAs, οι οποίες από περίπου 70 ευρώ ανά δικαίωμα το περασμένο καλοκαίρι έφτασαν τα 86 ευρώ την Τετάρτη, ενώ νωρίτερα μέσα στον μήνα άγγιξαν υψηλό άνω των δύο ετών στα 92 ευρώ. Αν και οι τιμές υποχώρησαν πρόσκαιρα λόγω της πολιτικής έντασης γύρω από τη Γροιλανδία, στη συνέχεια ανέκαμψαν εν μέρει.

Καθοριστικός ο γεωπολιτικός παράγοντας

Ο Mark Lewis, διευθύνων σύμβουλος της Climate Finance Partners, επισημαίνει ότι το επεισόδιο αυτό υπενθύμισε στους επενδυτές πως ο πολιτικός και γεωπολιτικός κίνδυνος παραμένει καθοριστικός παράγοντας για την αγορά. Παράλληλα, χαρακτηρίζει την επικείμενη έλλειψη προσφοράς ως στοιχείο που καθιστά τα δικαιώματα άνθρακα «μια πολύ ελκυστική επένδυση». Ωστόσο, προειδοποιεί ότι η ευρωπαϊκή βιομηχανία ήδη δοκιμάζεται από το υψηλό ενεργειακό κόστος και ότι μια υπερβολικά απότομη άνοδος των τιμών των δικαιωμάτων θα μπορούσε να οδηγήσει σε έντονες πολιτικές πιέσεις.

Το τελευταίο διάστημα, αρκετοί Ευρωπαίοι πολιτικοί εμφανίζονται ολοένα και πιο επιφυλακτικοί απέναντι στο κόστος της κλιματικής ατζέντας. Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς έχει ταχθεί υπέρ της παράτασης της δωρεάν διάθεσης δικαιωμάτων πέραν του 2034, ενώ ο Σλοβάκος πρωθυπουργός Ρόμπερτ Φίτσο πρότεινε ακόμη και την προσωρινή αναστολή της αγοράς άνθρακα για τέσσερα ή πέντε χρόνια.

Άλλοι, ωστόσο, υποστηρίζουν ότι η άνοδος των τιμών αποτελεί ένδειξη επιτυχίας της ευρωπαϊκής κλιματικής πολιτικής. Όπως σημειώνει ο Marcus Ferdinand της Veyt, «η υψηλότερη τιμή άνθρακα στέλνει σαφές μήνυμα στους επενδυτές να λάβουν σοβαρά την απανθρακοποίηση». Παράλληλα, κερδοσκόποι τονίζουν ότι η παρουσία τους προσθέτει ρευστότητα και διευκολύνει τη μετάβαση σε υψηλότερες τιμές, με ορισμένους να εκτιμούν ότι τα δικαιώματα εκπομπών θα ξεπεράσουν τα 100 ευρώ ανά τόνο εντός του έτους.

Διαβάστε ακόμη