Δεκαπέντε χρόνια μετά τη φονική καταστροφή στη Φουκουσίμα, η Ιαπωνία προσπαθεί να επαναφέρει σε λειτουργία τους πυρηνικούς της σταθμούς, ανοίγοντας ξανά το μεγάλο κεφάλαιο της πυρηνικής ενέργειας. Ωστόσο, πρόσφατα περιστατικά αναδεικνύουν σοβαρά προβλήματα ασφάλειας και υπονομεύουν την εμπιστοσύνη του κοινού στις εταιρείες και στους θεσμούς που διαχειρίζονται τον τομέα.
Όπως μεταδίδουν οι Financial Times, η Chubu Electric παραδέχτηκε πρόσφατα ότι είχε χρησιμοποιήσει ακατάλληλα σεισμικά δεδομένα για να εκτιμήσει την πιθανή δόνηση από μεγάλο σεισμό στον σταθμό Hamaoka, όπου δύο αντιδραστήρες βρίσκονταν υπό αξιολόγηση για επανεκκίνηση. Η παραδοχή αυτή οδήγησε στην ακύρωση δεκαετούς διαδικασίας επανεξέτασης και προκάλεσε έντονη ανησυχία για την ασφάλεια των πυρηνικών εγκαταστάσεων. Το περιστατικό ακολούθησε μια άλλη ανησυχητική εξέλιξη: υπάλληλος της Nuclear Regulation Authority (NRA) έχασε το εργασιακό του τηλέφωνο σε προσωπικό ταξίδι στην Κίνα, το οποίο περιείχε στοιχεία προσωπικού που εμπλέκεται σε ζητήματα πυρηνικής ασφάλειας. Μαζί, τα δύο γεγονότα αναδεικνύουν κενά στην κουλτούρα ασφάλειας, ακόμη και σε μια χώρα που έχει θρηνήσει μία από τις χειρότερες πυρηνικές καταστροφές παγκοσμίως. «Η εμπιστοσύνη στις πυρηνικές μας λειτουργίες έχει πληγεί σοβαρά», δήλωσε ο Satoru Kasuno, πρόεδρος της Chubu Electric. «Αυτή η κατάσταση μπορεί να κλονίσει τα θεμέλια της πυρηνικής μας δραστηριότητας». Ο σταθμός Hamaoka είναι κρίσιμος για την ενεργειακή τροφοδοσία της περιοχής όπου εδρεύουν μεγάλες αυτοκινητοβιομηχανίες, όπως η Toyota στην επαρχία Aichi. Η επανεκκίνηση των αντιδραστήρων θα μπορούσε να μειώσει σημαντικά το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας για τη βιομηχανία. Πριν ανακύψουν τα προβλήματα με τα δεδομένα, η Μονάδα 3 είχε προγραμματιστεί να επανεκκινήσει το 2029 και η Μονάδα 4 το 2032.
Αμφιβολίες για την ασφάλεια μετά τη Φουκουσίμα
Από τη Φουκουσίμα, η NRA έχει αναγνωριστεί για την αυστηρή και μεθοδική της προσέγγιση. Ωστόσο, η χαλάρωση της επαγρύπνησης φαίνεται να μεγαλώνει όσο η μνήμη της τραγωδίας εξασθενεί. «Οι θεσμοί δουλεύουν σωστά, αλλά τα άτομα δεν», εξηγεί ο Kazuto Suzuki, καθηγητής του Πανεπιστημίου του Τόκιο, επικεφαλής της έρευνας για την 10η επέτειο της Φουκουσίμα. Ο Hamaoka θεωρείται από ειδικούς, όπως ο Katsuhiko Ishibashi του Πανεπιστημίου Kobe, ως ο πιο επικίνδυνος πυρηνικός σταθμός στην Ιαπωνία, καθώς βρίσκεται κοντά στον ρήγμα Nankai, όπου ένας μεγάλος σεισμός θα μπορούσε να στοιχίσει τη ζωή σε σχεδόν 300.000 ανθρώπους και να προκαλέσει ζημιές 1,8 τρισ. δολαρίων. Η επιλογή των εσφαλμένων σεισμικών δεδομένων για τον υπολογισμό της «τυπικής επιτάχυνσης εδάφους» είναι κρίσιμη, καθώς καθορίζει αν οι αντιδραστήρες μπορούν να αντέξουν μεγάλα σεισμικά γεγονότα. Δεν είναι ακόμη σαφές αν η ανώτατη διοίκηση της Chubu γνώριζε για το λάθος, ενώ ανεξάρτητη επιτροπή θα διερευνήσει περαιτέρω την υπόθεση. Η NRA χαρακτήρισε τη χρήση των δεδομένων «ανεύθυνη» και «καταφανώς αντίθετη με τους κανονισμούς ασφαλείας», ζητώντας την πλήρη επανεκκίνηση της διαδικασίας επανεξέτασης. Τοπικές αρχές, όπως ο δήμαρχος του Omaezaki, έχουν αφήσει να εννοηθεί, σύμφωνα με τους FT, ότι ίσως ποτέ δεν επιτρέψουν την επανεκκίνηση του σταθμού, αν τα δεδομένα θεωρηθούν αναξιόπιστα.
Η αναγέννηση των πυρηνικών σταθμών
Παρά τις ανησυχίες, η Ιαπωνία προχωρά σταδιακά στην ενεργειακή επανεκκίνηση, προσπαθώντας να «αναστήσει» τους αντιδραστήρες της. Χθες, Τετάρτη 21 Ιανουαρίου 2026, ο μεγαλύτερος πυρηνικός σταθμός στον κόσμο, Kashiwazaki-Kariwa, επανεκκίνησε έναν από τους επτά αντιδραστήρες του για πρώτη φορά μετά την καταστροφή της Φουκουσίμα το 2011. Ωστόσο, η επανεκκίνηση αναστάλθηκε μόλις μερικές ώρες μετά την έναρξη της διαδικασίας, σύμφωνα με το Γαλλικό Πρακτορείο. Η TEPCO επιβεβαίωσε ότι ο αντιδραστήρας παραμένει σταθερός και ότι δεν υπάρχει εξωτερική επίπτωση ραδιενέργειας, ενώ διεξάγονται έρευνες για την αιτία του συναγερμού. Η καθυστέρηση αυτή έρχεται παρά το γεγονός ότι ο σταθμός είχε λάβει τον περασμένο μήνα την έγκριση του κυβερνήτη του νομού Νιιγκάτα, όπου βρίσκεται, ενώ ο πληθυσμός παραμένει διχασμένος: σύμφωνα με έρευνα, το 60% των κατοίκων είναι αντίθετοι στην επανεκκίνηση, έναντι 37% που την υποστηρίζουν. Η αντίθεση των κατοίκων εκφράστηκε και μέσω διαδηλώσεων, με ηλικιωμένους να αψηφούν το κρύο για να εκφράσουν την αγανάκτησή τους, ενώ ενώσεις έχουν συγκεντρώσει σχεδόν 40.000 υπογραφές κατά της επανεκκίνησης, επικαλούμενες σεισμογενή κίνδυνο.
Οι βραχυπρόθεσμες συνέπειες στα προγράμματα επανεκκινήσεων μπορεί να είναι περιορισμένες, όμως οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η εμπιστοσύνη στις εταιρείες ηλεκτρισμού μπορεί να επηρεάσει την ενεργειακή επάρκεια μεταξύ 2030 και 2035, ιδιαίτερα καθώς η Ιαπωνία στοχεύει να καλύψει το 20% της ηλεκτροπαραγωγής της από πυρηνική ενέργεια έως το 2040. Η χώρα βρίσκεται λοιπόν σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι: η ανάγκη για φθηνή και ασφαλή ενέργεια συγκρούεται με τα ζητήματα εμπιστοσύνης και ασφάλειας που παραμένουν, υπενθυμίζοντας ότι η Φουκουσίμα δεν πρέπει να ξεχαστεί.
Διαβάστε ακόμη
