Αντίστροφα μετράει πλέον ο χρόνος για να ξεκινήσει η τοποθέτηση φωτοβολταϊκών σε μπαλκόνια με το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας να «ανοίγει» το επόμενο διάστημα την αγορά των plug – in φωτοβολταϊκών συστημάτων  για τα νοικοκυριά ξεκαθαρίζοντας το πλαίσιο λειτουργίας τους. Με την αγορά στο εξωτερικό να καταγράφει γεωμετρική πρόοδο, ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κ. Σταύρος Παπασταύρου μιλώντας πρόσφατα στη Επιτροπή Παραγωγής και Εμπορίου της Βουλής στο πλαίσιο της επεξεργασίας και εξέτασης του σχεδίου νόμου για τις ΑΠΕ, τόνισε πως στόχος είναι να δοθεί στους πολίτες η δυνατότητα να μειώσουν μέρος της κατανάλωσής τους, μέσω συστημάτων ισχύος έως 800 W που μπορούν να τοποθετηθούν εύκολα σε οικιακούς χώρους.

Σημειώνεται ότι το νέο πλαίσιο δεν θα εφαρμοστεί αυτόματα με την ψήφιση του νόμου, καθώς απομένει η Υπουργική Απόφαση που θα εξειδικεύσει τους όρους που αναμένεται μέσα στον επόμενο μήνα. Όπως σημείωσε στο energygame ο σύμβουλος του Συνδέσμου Εταιρειών Φωτοβολταϊκών (ΣΕΦ), κ. Στέλιος Ψωμάς, με την έκδοση της ΥΑ, το μέτρο θα μπορεί θεωρητικά να εφαρμοστεί άμεσα. Ωστόσο, στην πράξη θα απαιτηθούν και ορισμένες ενέργειες από τον ΔΕΔΔΗΕ, όπως η δημιουργία ειδικής πλατφόρμας όπου οι καταναλωτές θα δηλώνουν το σύστημά τους χωρίς να απαιτείται προηγούμενη αδειοδότηση, καθώς και η έκδοση οδηγιών καλών πρακτικών για την εγκατάσταση (π.χ. τρόπος τοποθέτησης, ασφάλεια κ.λπ.). Οι διαδικασίες αυτές εκτιμάται ότι θα έχουν ολοκληρωθεί έως τα τέλη Μαΐου, ώστε η αγορά να ξεκινήσει ουσιαστικά μέσα στο καλοκαίρι.

Τι είναι τα φωτοβολταϊκά στο μπαλκόνι

Τα plug-in φωτοβολταϊκά αποτελούν μικρές μονάδες που μπορούν να τοποθετηθούν σχεδόν οπουδήποτε εξυπηρετεί – από μπαλκόνια μέχρι ταράτσες ή αυλές και συνδέονται με απλή οικιακή πρίζα. Σύμφωνα με τις προβλέψεις, η μέγιστη ισχύς inverter θα είναι έως 800W ενώ σε ό,τι αφορά την εγκατάσταση, ο κ. Ψωμάς τόνισε ότι τα plug-in φωτοβολταϊκά δεν αποτελούν μόνιμες κατασκευές. Μπορούν να τοποθετηθούν σε μπαλκόνια, ταράτσες ή αυλές, ακόμη και εσωτερικά των κάγκελων ή με ειδικές βάσεις που «γαντζώνουν» και ασφαλίζουν χωρίς να απαιτείται απαραίτητα η συμβουλή μηχανικού, καθώς πρόκειται για απλές, «plug-and-play» συσκευές. Η λογική είναι παρόμοια με άλλες παρεμβάσεις σε πολυκατοικίες, όπως τα κλιματιστικά, για τα οποία δεν ζητείται συνήθως συναίνεση όλων των συνιδιοκτητών. Αντίστοιχα, σημείωσε, δεν αναμένεται να απαιτείται ειδική άδεια για τέτοιες μικρές εγκαταστάσεις, ενώ υπογράμμισε ότι δεν δημιουργούνται και ουσιαστικά ζητήματα όχλησης, όπως αντανακλάσεις.

Κόστος επένδυσης και απόσβεση

Το κόστος αγοράς κυμαίνεται περίπου από 500 έως 1.000 ευρώ, ενώ η εγκατάσταση είναι ιδιαίτερα απλή και διαρκεί περίπου μισή ώρα, χωρίς ανάγκη εξειδικευμένου τεχνικού. Σύμφωνα με τον κ. Ψωμά, η  απόσβεση της επένδυσης εξαρτάται από τις συνθήκες χρήσης και μπορεί να κυμαίνεται στα 4 με 5 χρόνια.

Ιδανική λύση για μικρά διαμερίσματα και ενοικιαστές

Όπως επισημαίνουν ειδικοί, τα φωτοβολταϊκά μπαλκονιού αποτελούν ιδανικότερη λύση για μικρά αστικά διαμερίσματα, όπου δεν υπάρχει πρόσβαση ή διαθέσιμος χώρος στην ταράτσα ή δυνατότητα εγκατάστασης ενός κλασικού φωτοβολταϊκού συστήματος καθώς και για νοικοκυριά με χαμηλές καταναλώσεις που δεν μπορούν ή δεν επιλέγουν να προχωρήσουν σε μια επένδυση αρκετών χιλιάδων ευρώ για μια πλήρη εγκατάσταση. Παράλληλα, με δεδομένο πως δεν απαιτούν μόνιμες επεμβάσεις στο ακίνητο και είναι ευέλικτα και δυνητικά μεταφερόμενα από κατοικία σε κατοικία, αποτελούν και μία προφανή λύση για ενοικιαστές.

Εντούτοις, κρίσιμοι παράγοντες όπως ο προσανατολισμός του μπαλκονιού, η σκίαση από γειτονικά κτήρια ή στοιχεία του ίδιου του κτηρίου, αλλά και η διαθέσιμη επιφάνεια, επηρεάζουν άμεσα την απόδοση της εγκατάστασης. Για παράδειγμα, ένα βόρειο ή έντονα σκιασμένο μπαλκόνι δεν ενδείκνυται.

Επιφυλακτικότητα από την αγορά

Πηγές της αγοράς εμφανίζονται επιφυλακτικές απέναντι στη μαζική διάδοση των φωτοβολταϊκών μπαλκονιού, επισημαίνοντας μια σειρά από πρακτικά, τεχνικά και θεσμικά ζητήματα. Ο πρώτος προβληματισμός αφορά στην αισθητική και τους περιορισμούς που ισχύουν στις πολυκατοικίες: «Δεν μπορείς εύκολα να αλλάξεις την όψη του κτηρίου. Σε πολλές περιπτώσεις υπάρχουν κανονισμοί που δεν επιτρέπουν ούτε αλλαγή σε τέντες ή κουφώματα. Πώς θα επιτραπεί, λοιπόν, η τοποθέτηση φωτοβολταϊκών στα μπαλκόνια χωρίς αντιδράσεις;» αναφέρουν.

Προβληματισμός για τα δίκτυα και τους ελέγχους από τον ΣΠΕΦ

Αντίθεση στην εγκατάσταση plug-in φωτοβολταϊκών σε μπαλκόνια και κατοικίες εξέφρασε και ο σύνδεσμος ΣΠΕΦ στη Βουλή ενώ μιλώντας στο energygame, ο πρόεδρος του ΣΠΕΦ, κ. Στέλιος Λουμάκης, υπογράμμισε πως η χώρα ήδη διαθέτει υπερβολική εγκατεστημένη ισχύ φωτοβολταϊκών, με αποτέλεσμα η πρόσθετη παραγωγή να είναι, όπως είπε, «πλεονάζουσα». Σύμφωνα με τον ίδιο, η ανεξέλεγκτη σύνδεση χιλιάδων τέτοιων συστημάτων μπορεί να προκαλέσει τοπικές υπερτάσεις στα δίκτυα χαμηλής τάσης, οδηγώντας σε αποσυνδέσεις και απώλεια παραγωγής. «Ο καθένας θα βάζει ένα σύστημα στην πρίζα, η τάση θα ανεβαίνει και τελικά τα ίδια τα συστήματα θα “πέφτουν”», ανέφερε, υπογραμμίζοντας ότι μεγάλο μέρος της επένδυσης μπορεί να αποδειχθεί πρακτικά ανενεργό.

Παράλληλα, σημείωσε πως ο έλεγχος των συστημάτων αυτών καθίσταται πρακτικά αδύνατος. Όπως εξήγησε, καθώς τοποθετούνται στον αστικό ιστό και συνδέονται απευθείας στην πρίζα, δεν υπάρχει τρόπος ο Διαχειριστής του δικτύου να επιβεβαιώσει ούτε την ισχύ τους ούτε την ορθή εγκατάσταση. «Ποιος θα ελέγξει αν κάποιος έβαλε 800 W ή 1.800 W; Δεν υπάρχει μηχανισμός ελέγχου», σημείωσε, τονίζοντας ότι αυτό οδηγεί σε μια «χαοτική κατάσταση» σε επίπεδο μαζικής εφαρμογής.

Απαντώντας σε προβληματισμούς για ενδεχόμενη επιβάρυνση του δικτύου, ο κ. Ψωμάς χαρακτήρισε τα σχετικά σενάρια υπερβολικά. Όπως τόνισε, ακόμη και αν εγκαθίσταντο 100.000 τέτοια συστήματα η συνολική ισχύς θα έφτανε περίπου τα 80 MW, εκ των οποίων μόνο ένα μέρος θα διοχετευόταν στο δίκτυο λόγω αυτοκατανάλωσης. Σύμφωνα με τον ίδιο, το μέγεθος αυτό είναι αμελητέο σε σχέση με τα περίπου 12.500 MW που είναι ήδη εγκατεστημένα στη χώρα.

Ανησυχία για ζητήματα ασφαλείας και απόδοσης

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο κ. Λουμάκης και στα ζητήματα εγκατάστασης και ασφάλειας. Όπως είπε, πρόκειται για ογκώδεις κατασκευές (ενδεικτικά επιφάνειας περίπου 3,5 x 1,5 μέτρα για 800W), οι οποίες καλούνται να τοποθετηθούν σε μπαλκόνια χωρίς υποχρεωτική επίβλεψη ειδικού. Στο πλαίσιο αυτό, εξέφρασε αμφιβολίες για το κατά πόσο θα τηρούνται στοιχειώδεις κανόνες στερέωσης και ασφάλειας, επισημαίνοντας τον κίνδυνο πρόχειρων λύσεων από μη ειδικούς.

Επιπρόσθετα, εκτίμησε ότι λόγω μη ιδανικού προσανατολισμού στα μπαλκόνια, η παραγωγή θα είναι σημαντικά χαμηλότερη σε σχέση με πάρκα ή ταράτσες -ενδεχομένως ακόμη και στο μισό. Όπως είπε, ένα σύστημα 800W θα παράγει περίπου 2 kWh ημερησίως, καλύπτοντας στην καλύτερη περίπτωση το 18%-20% της κατανάλωσης ενός μέσου νοικοκυριού. Στο πλαίσιο αυτό υπολόγισε το οικονομικό όφελος περίπου στα 15 ευρώ τον μήνα, με χρόνο απόσβεσης τα έξι χρόνια, υπό την προϋπόθεση ότι δεν θα υπάρξουν βλάβες. Παράλληλα, τόνισε ότι η αξιοποίηση της παραγόμενης ενέργειας δεν είναι αυτονόητη: επειδή η παραγωγή συμπίπτει με τις ώρες ηλιοφάνειας, ο καταναλωτής θα πρέπει να προσαρμόσει τη συμπεριφορά του (π.χ. χρήση συσκευών συγκεκριμένες ώρες), διαφορετικά η ενέργεια διοχετεύεται στο δίκτυο χωρίς ουσιαστικό όφελος. «Για να εξοικονομήσει κάποιος 15 ευρώ τον μήνα, θα πρέπει να αλλάξει τον τρόπο ζωής του», σχολίασε. Μάλιστα, απαντώντας στο επιχείρημα ότι πρόκειται για λύση για χαμηλά εισοδήματα ή ενοικιαστές, εμφανίστηκε επιφυλακτικός, τονίζοντας ότι το αρχικό κόστος (500–1.000 ευρώ) δεν είναι αμελητέο σε σχέση με το περιορισμένο όφελος, ενώ απαιτεί και διαθέσιμο χώρο που δεν έχουν όλα τα νοικοκυριά.

Ως εναλλακτική, πρότεινε την ενίσχυση της χρήσης οικιακών μπαταριών, υποστηρίζοντας ότι μπορούν να προσφέρουν μεγαλύτερη εξοικονόμηση και καλύτερη διαχείριση της ενέργειας χωρίς τις ίδιες τεχνικές και πρακτικές δυσκολίες. Όπως είπε, ένα τέτοιο σύστημα θα μπορούσε να αποσβεστεί ταχύτερα και να συμβάλει πιο ουσιαστικά στην ενεργειακή αυτονομία των καταναλωτών.

Ισχυρό momentum: Στα 762 εκατ. δολ. η παγκόσμια αγορά

Την ώρα που εντός συνόρων ακόμα προετοιμάζεται το πλαίσιο λειτουργίας της νέας αυτής αγοράς, στο εξωτερικό, τα φωτοβολταϊκά μπαλκονιού εξαπλώνονται ήδη στις πυκνοδομημένες ευρωπαϊκές πόλεις με τη χρήση τους να είναι ιδιαίτερα διαδεδομένη σε Γερμανία, Βέλγιο, Αυστρία και Γαλλία

Σύμφωνα με έκθεση της Market Growth Reports η συγκεκριμένη αγορά παγκοσμίως εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί σε 762,65 εκατομμύρια δολάρια το 2026 και προβλέπεται να φτάσει τα 2,734 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ έως το 2035, καταγράφοντας σύνθετο ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης (CAGR) 13,62% κατά την περίοδο πρόβλεψης.

Η αγορά ηλιακών συστημάτων για μπαλκόνια έχει σημειώσει σημαντική ανάπτυξη, λόγω της αστικοποίησης, του αυξανόμενου κόστους ενέργειας και των αποκεντρωμένων ενεργειακών αναγκών. Από το 2024, πάνω από 1,1 εκατομμύριο φωτοβολταϊκά μπαλκονιών είχαν εγκατασταθεί παγκοσμίως, με περισσότερες από 700.000 μονάδες μόνο στη Γερμανία. Είναι ενδεικτικό ότι στη Γερμανία, μόνο το πρώτο εξάμηνο του 2024, αναπτύχθηκαν περίπου 220.000 νέα συστήματα, συνεισφέροντας σχεδόν 200 μεγαβάτ αποκεντρωμένης ισχύος. Αυτά τα συστήματα έχουν σχεδιαστεί κυρίως για κατοίκους διαμερισμάτων και κατοίκους αστικών κέντρων που δεν έχουν πρόσβαση σε παραδοσιακές εγκαταστάσεις στέγης.

Mainstream λύση

Με τη μέση δαπάνη για την απόκτησή του να διαμορφώνεται γύρω στα 1.000 ευρώ (με ΦΠΑ) και χωρίς απαιτείται κόστος εγκατάστασης καθώς ο καταναλωτής μπορεί να τα τοποθετήσει μόνος του τα plug – in συστήματα κερδίζουν σημαντικό έδαφος ενώ οι κυβερνητικές πολιτικές είναι ολοένα και πιο ευνοϊκές, με κανονιστικές μεταρρυθμίσεις σε διάφορες χώρες να επιτρέπουν συστήματα plug-in έως και 2.000 watt χωρίς την έγκριση του ιδιοκτήτη. Αυτές οι αλλαγές έχουν μετατρέψει την ηλιακή ενέργεια για μπαλκόνια από μια εξειδικευμένη προσφορά σε μια mainstream αστική ενεργειακή λύση.

Σημειώνεται ότι το κόστος των συστημάτων έχει μειωθεί σταθερά, με τις τιμές να μειώνονται κατά 15% μεταξύ 2022 και 2024, καθιστώντας τα πιο προσιτά για καταναλωτές μεσαίου εισοδήματος. Οι ασιατικές χώρες κυριαρχούν στον κατασκευαστικό κλάδο, συμβάλλοντας στο 96% της παγκόσμιας παραγωγής ηλιακών πάνελ.

Κυρίαρχες τάσεις της αγοράς

Η σημαντική αύξηση στις ενεργειακές τιμές  έχει ενισχύσει τη ζήτηση για αποκεντρωμένη ηλιακή ενέργεια. Σύμφωνα με την έκθεση τα νοικοκυριά που χρησιμοποιούν συστήματα μπαλκονιών έχουν αναφέρει μειώσεις στους μηνιαίους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος έως και 30%, ιδίως για κατοικίες που χρησιμοποιούν κιτ υψηλής απόδοσης ισχύος μεταξύ 600 και 800 watt.

Η τεχνολογία ευέλικτων πάνελ είναι μια άλλη αξιοσημείωτη τάση. Τα πάνελ νέας γενιάς είναι ελαφρύτερα, λεπτότερα και πιο εύκολα στην τοποθέτηση σε κιγκλιδώματα, μπαλκόνια και προσόψεις. Αυτές οι εξελίξεις επιτρέπουν στους καταναλωτές να εγκαθιστούν ηλιακά συστήματα ακόμη και σε κτήρια με δομικούς περιορισμούς. Οι μετατροπείς έχουν επίσης γίνει πιο έξυπνοι, με δυνατότητες δεδομένων σε πραγματικό χρόνο και συνδεσιμότητα μέσω κινητού. Οι χρήστες μπορούν πλέον να παρακολουθούν την παραγωγή ενέργειας, την κατανάλωση και την τροφοδοσία του δικτύου μέσω εφαρμογών smartphone, βελτιστοποιώντας τη χρήση και μειώνοντας τα απόβλητα.

Οι καταλύτες ανάπτυξης

Ο κύριος μοχλός ανάπτυξης της αγοράς ηλιακών συστημάτων μπαλκονιών είναι η αυξανόμενη ανάγκη για ενεργειακή αυτάρκεια μεταξύ των κατοίκων των πόλεων. Πάνω από 1,1 εκατομμύριο συστήματα έχουν εγκατασταθεί παγκοσμίως, με την ετήσια αύξηση να τροφοδοτείται από τις αυξανόμενες τιμές ηλεκτρικής ενέργειας και την αστάθεια του δικτύου.

Βασικός περιορισμός στην ανάπτυξη της αγοράς είναι ο περιορισμένος φυσικός χώρος στα μπαλκόνια. Οι περισσότερες μονάδες μπορούν να φιλοξενήσουν μόνο ένα ή δύο ηλιακούς συλλέκτες, περιορίζοντας την ενεργειακή απόδοση σε 300-800 watt ανά νοικοκυριό.

Η σκίαση από παρακείμενα κτήρια, ο προσανατολισμός των μπαλκονιών και η εποχιακή διαθεσιμότητα ηλιακού φωτός μειώνουν περαιτέρω την απόδοση. Αυτές οι προκλήσεις δημιουργούν αβεβαιότητα τόσο για τους καταναλωτές όσο και για τους κατασκευαστές, επιβραδύνοντας την επέκταση της αγοράς σε ορισμένες περιοχές παρά το έντονο ενδιαφέρον.

Οι χώρες που πρωταγωνιστούν

Η ανάπτυξη των φ/β στα μπαλκόνια επικεντρώνεται στην Ευρώπη, ακολουθούμενη από τη Βόρεια Αμερική και την Ασία-Ειρηνικό:

  • Η Βόρεια Αμερική διαθέτει σημαντικό ανεκμετάλλευτο δυναμικό. Οι αστικές περιοχές με υψηλές τιμές ενέργειας, όπως η Νέα Υόρκη και η Καλιφόρνια, παρουσιάζουν αυξημένη υιοθέτηση. Τα συστήματα plug-and-play κοστίζουν στη λιανική αγορά μεταξύ 500 και 1.200 δολαρίων και η κανονιστική υποστήριξη αυξάνεται. Ωστόσο, η υιοθέτηση μονάδων παραμένει κάτω από το 5% του συνόλου των οικιακών εγκαταστάσεων ηλιακής ενέργειας, λόγω των ποικίλων κρατικών πολιτικών.
  • Η Ευρώπη είναι η κυρίαρχη περιοχή Οι νομικές μεταρρυθμίσεις επιτρέπουν πλέον συστήματα plug-in έως και 2.000 watt, επιταχύνοντας τη ζήτηση. Οι συνολικές εγκαταστάσεις σε όλη την Ευρώπη ξεπέρασαν το 1,1 εκατομμύριο μέχρι τα μέσα του 2024.
  • Η περιοχή Ασίας-Ειρηνικού χαρακτηρίζεται από πυκνούς αστικούς πληθυσμούς. Στην Κίνα και την Ιαπωνία, οι συνθήκες διαβίωσης σε ψηλά κτήρια έχουν πυροδοτήσει το ενδιαφέρον για συστήματα μπαλκονιών. Ωστόσο, η υιοθέτηση παραμένει κάτω από 100.000 μονάδες ανά χώρα λόγω κανονιστικών εμποδίων. Η κατασκευή στην Ασία παραμένει κυρίαρχη, αντιπροσωπεύοντας σχεδόν όλα τα ηλιακά πάνελ και το 95% των πλακιδίων.
  • Η Μέση Ανατολή και η Αφρική βρίσκονται στα αρχικά στάδια υιοθέτησης. Χώρες με αυξανόμενο κόστος ηλεκτρικής ενέργειας και αστάθεια δικτύου ξεκινούν πιλοτικά προγράμματα. Στη Νότια Αφρική, η φωτοβολταϊκή ισχύς αυξήθηκε από 6,3 σε 8,1 γιγαβάτ μεταξύ 2022 και 2024. Ωστόσο, τα φωτοβολταϊκά μπαλκόνια αντιπροσωπεύουν λιγότερες από 10.000 μονάδες στην περιοχή.

Διαβάστε ακόμη