Γνωρίζατε ότι ο λογαριασμός ηλεκτρικού ρεύματος δεν περιλαμβάνει μόνο το κόστος της ενέργειας που καταναλώνετε; Στην πραγματικότητα αποτελείται από τρία βασικά μέρη: τη χρέωση του προμηθευτή για το ρεύμα (που είναι και το μεγαλύτερο τμήμα, περίπου 49% κατά μέσο όρο στην Ευρώπη το 2024), τις χρεώσεις δικτύου για τη μεταφορά και διανομή της ηλεκτρικής ενέργειας και τους φόρους και λοιπές επιβαρύνσεις που επιβάλλει το κράτος για περιβαλλοντικούς, δημοσιονομικούς ή λόγους ασφάλειας εφοδιασμού.
Γιατί οι λογαριασμοί ρεύματος διαφέρουν σημαντικά μεταξύ των χωρών της ΕΕ
Όπως αναφέρει άρθρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, οι λογαριασμοί ρεύματος διαφέρουν σημαντικά από χώρα σε χώρα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ακόμη και μεταξύ περιφερειών του ίδιου κράτους. Οι αποκλίσεις οφείλονται σε πολλούς παράγοντες. Η γεωγραφία παίζει κρίσιμο ρόλο, καθώς τα δίκτυα ηλεκτρισμού είναι δαπανηρές υποδομές: μεγάλες ή αραιοκατοικημένες χώρες χρειάζονται περισσότερες γραμμές μεταφοράς, ενώ τα νησιά και οι απομονωμένες περιοχές απαιτούν πρόσθετες εγκαταστάσεις και εφεδρικές πηγές ενέργειας. Εξίσου σημαντικό είναι το ενεργειακό μείγμα κάθε χώρας -αν δηλαδή παράγει ρεύμα από ανανεώσιμες πηγές, πυρηνική ενέργεια, υδροηλεκτρικά ή ορυκτά καύσιμα όπως φυσικό αέριο και άνθρακα- καθώς αυτό επηρεάζει την τιμή στην αγορά. Ρόλο παίζουν επίσης οι διασυνδέσεις με γειτονικά κράτη, που επιτρέπουν εισαγωγές φθηνότερης ενέργειας, ο βαθμός ανταγωνισμού μεταξύ προμηθευτών και το ύψος των φόρων που επιβάλλει κάθε κυβέρνηση.
Παρά τη σύνθετη φύση του κλάδου, οι ευρωπαϊκοί κανόνες επιβάλλουν διαφάνεια, ώστε οι καταναλωτές να γνωρίζουν τι πληρώνουν. Οι λογαριασμοί πρέπει να περιλαμβάνουν στοιχεία για την προέλευση της ενέργειας, συγκρίσεις με την κατανάλωση προηγούμενων ετών και πληροφορίες για τη δυνατότητα αλλαγής προμηθευτή.
Πώς μπορούν τα νοικοκυριά να επηρεάσουν το ύψος του λογαριασμού τους;
Τα νοικοκυριά μπορούν επίσης να επηρεάσουν το ύψος του λογαριασμού τους. Οι εταιρείες προσφέρουν διαφορετικά συμβόλαια: σταθερής τιμής, όπου η χρέωση ανά κιλοβατώρα δεν αλλάζει, κυμαινόμενα ή δυναμικά, που ακολουθούν τις διακυμάνσεις της χονδρικής αγοράς ακόμη και ανά ώρα. Σχεδόν τα τρία τέταρτα των ευρωπαϊκών νοικοκυριών έχουν συμβόλαια σταθερής τιμής, επιλογή που προσφέρει ασφάλεια αλλά δεν επιτρέπει αξιοποίηση πιθανών μειώσεων. Η αλλαγή προμηθευτή μπορεί να αποφέρει εξοικονόμηση άνω των 150 ευρώ ετησίως, ενώ η χρήση ρεύματος σε ώρες χαμηλής ζήτησης -με τη βοήθεια «έξυπνων» μετρητών- μειώνει αισθητά το κόστος. Σε ορισμένες περιπτώσεις, νοικοκυριά που προσαρμόζουν την κατανάλωσή τους πέτυχαν μειώσεις έως και 40%.
Σημαντική εξοικονόμηση προκύπτει και από την παραγωγή ενέργειας στο σπίτι, όπως με φωτοβολταϊκά, ή από τη συμμετοχή σε ενεργειακές κοινότητες που παράγουν και μοιράζονται ανανεώσιμη ενέργεια. Παράλληλα, η χρήση αποδοτικότερων συσκευών και η ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών -μόνωση, αντλίες θερμότητας- μειώνουν την κατανάλωση και τους λογαριασμούς σε βάθος χρόνου.
Η τιμή του ρεύματος καθορίζεται επίσης από τη σχέση προσφοράς και ζήτησης. Στην ευρωπαϊκή αγορά εφαρμόζεται το σύστημα οριακής τιμολόγησης: οι παραγωγοί προσφέρουν ενέργεια ξεκινώντας από τις φθηνότερες πηγές (ανανεώσιμες, πυρηνική) έως τις ακριβότερες (κυρίως φυσικό αέριο ή άνθρακας). Η τελική τιμή διαμορφώνεται από την ακριβότερη μονάδα που απαιτείται για να καλυφθεί η ζήτηση, γεγονός που εξηγεί γιατί η άνοδος του φυσικού αερίου μεταφέρεται στους λογαριασμούς.
Η ενεργειακή κρίση του 2022, όταν εκτοξεύθηκαν οι τιμές φυσικού αερίου λόγω γεωπολιτικών εξελίξεων και της μείωσης των ρωσικών εξαγωγών, ανέδειξε την εξάρτηση της Ευρώπης από τα ορυκτά καύσιμα. Η στροφή σε ανανεώσιμες πηγές και άλλες καθαρές μορφές ενέργειας θεωρείται κρίσιμη για τη σταθεροποίηση των τιμών και την αποφυγή μελλοντικών κρίσεων.
Για τον λόγο αυτό, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα ευρωπαϊκά ταμεία χρηματοδοτούν προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης κατοικιών, εγκατάστασης καθαρών τεχνολογιών και στήριξης ευάλωτων νοικοκυριών. Στόχος είναι μια οικονομία κλιματικά ουδέτερη, με φθηνότερη και ασφαλέστερη ενέργεια για όλους.
Συνολικά, οι λογαριασμοί ηλεκτρικού ρεύματος διαμορφώνονται από έναν συνδυασμό αγορών, εθνικών πολιτικών και ευρωπαϊκών κανόνων. Η ενίσχυση των ανανεώσιμων πηγών, ο ανταγωνισμός και η ενεργειακή εξοικονόμηση αναμένεται να καταστήσουν τις τιμές πιο προσιτές και σταθερές τα επόμενα χρόνια, προστατεύοντας τους καταναλωτές από απότομες αυξήσεις.
Διαβάστε ακόμη
