Με την ολοκλήρωση της συμφωνίας μίσθωσης των τεσσάρων offshore οικοπέδων με την Chevron, ο δημόσιος διάλογος εύλογα εστίασε στη μεγάλη σημασία της παρουσίας της εταιρίας στη χώρα. Ωστόσο, σε επίπεδο άμεσων εξελίξεων, η σκυτάλη περνά πλέον ξεκάθαρα στην ExxonMobil. Οι επόμενοι δύο μήνες, Μάρτιος και Απρίλιος, συνιστούν το πρώτο ουσιαστικό τεστ για το αν το ελληνικό ερευνητικό πρόγραμμα θα μεταβεί από τις δισδιάστατες και τρισδιάστατες μετρήσεις από την επιφάνεια της θάλασσας, στην πραγματική επαφή με το υπέδαφος μέσω γεωτρήσεων.
Οι επόμενες κινήσεις της ExxonMobil για το μπλοκ 2 στο Ιόνιο
Η Chevron εξασφάλισε νέες παραχωρήσεις και ανοίγει έτσι ένα νέο κύκλο θετικών μακροπρόθεσμων προοπτικών ενισχύοντας τη συνολική εικόνα για τη δυναμική της Ελλάδας. Η ExxonMobil όμως, είναι εκείνη που βρίσκεται πιο κοντά σε επιχειρησιακές αποφάσεις επί του πεδίου. Στο «Block 2» του Ιονίου, όπου συμμετέχει σε κοινοπραξία με τις Energean και HelleniQ Energy, η κοινοπραξία οφείλει εντός των επόμενων εβδομάδων να καταθέσει επίσημο αίτημα για ερευνητική γεώτρηση, καθώς η σχετική προθεσμία λήγει στα τέλη Μαρτίου.
Η κατάθεση ή μη του αιτήματος δεν είναι μια τυπική διοικητική πράξη. Θα αποτελέσει σαφές σήμα για το πώς αξιολογεί η ExxonMobil τα διαθέσιμα σεισμικά δεδομένα, αλλά και για το πώς σταθμίζει το ελληνικό έργο μέσα στο παγκόσμιο επενδυτικό της χαρτοφυλάκιο. Σε ένα περιβάλλον διεθνούς ενεργειακής αναδιάταξης, καμία απόφαση δεν λαμβάνεται αποκομμένα από τη γεωπολιτική και τις προσδοκίες της αγοράς φυσικού αερίου. Σε κάθε περίπτωση πάντως, έχουμε κάθε λόγο να πιστεύουμε ότι εντός του Μαρτίου όντως θα κατατεθεί η αίτηση για γεώτρηση στο Ιόνιο και όλα θα πάνε καλά. Καθώς όμως πολλά έχουν δει τα μάτια μας, θέλουμε να το δούμε πρώτα να γίνεται πράξη πριν πάρουμε μια ανάσα πραγματικής αισιοδοξίας.
Το δεύτερο σημείο καμπής στο οικόπεδο Δυτικά της Κρήτης
Αμέσως μετά, έως τα τέλη Απριλίου, αναμένεται το δεύτερο κρίσιμο σημείο καμπής: η στάση της εταιρείας για το οικόπεδο Δυτικά της Κρήτης. Η ExxonMobil καλείται είτε να υποβάλει και για εκεί αίτηση δοκιμαστικής γεώτρησης, ή να ζητήσει νέα, πλέον εξωσυμβατική, παράταση για περαιτέρω επεξεργασία των δεδομένων, είτε τελικά να επιστρέψει την παραχώρηση στο Δημόσιο, αν κρίνει ότι τα έως τώρα δεδομένα δεν δικαιολογούν μετάβαση στην φάση γεώτρησης. Η πρώτη επιλογή θα δημιουργήσει ένα εξαιρετικό και δικαιολογημένο κύμα μεγάλης αισιοδοξίας, η δεύτερη επιλογή θα συντηρήσει το τρέχον καλό κλίμα, ενώ η τρίτη θα δημιουργήσει αναμφισβήτητα μια απαισιοδοξία. Η επιλογή λοιπόν της εταιρίας σε αυτό το θέμα θα αποτυπώσει το βαθμό εμπιστοσύνης της στις γεωλογικές ενδείξεις της ευρύτερης περιοχής.
Ακόμη πιο στρατηγικής σημασίας πάντως παραμένει το οικόπεδο Νοτιοδυτικά της Κρήτης, ίσως το πιο ελπιδοφόρο τεμάχιο του ελληνικού χαρτοφυλακίου. Οι μελέτες επιφανείας έχουν ολοκληρωθεί εδώ και καιρό και έως τα μέσα του 2026 η εταιρεία θα πρέπει να αποφασίσει αν θα προχωρήσει σε δοκιμαστική γεώτρηση πριν το τέλος της σχετικής προθεσμίας. Η απόφαση αυτή ενδέχεται να καθορίσει το αν η Ελλάδα θα περάσει οριστικά από τη φάση της προσδοκίας στη φάση της ανακάλυψης σε ένα θαλάσσιο οικόπεδο που έχει τη γεωγραφία και τους πιθανούς όγκους για να αλλάξει δραστικά το παιχνίδι σε όλη την περιοχή.
Η διεθνής συγκυρία
Η συγκυρία είναι κρίσιμη όχι μόνο γεωλογικά αλλά και στρατηγικά καθώς η μεν ΕΕ αναζητά σταθερές πηγές φυσικού αερίου εντός των συνόρων της και οι δε ΗΠΑ αναζητούν παραγωγή φυσικού αερίου διαφοροποιημένη από τον Κόλπο του Μεξικού. Η Ανατολική Μεσόγειος αποκτά έτσι αυξανόμενη σημασία στο γενικότερο ενεργειακό ισοζύγιο σε περιφερειακό επίπεδο και η Ελλάδα, εφόσον επιβεβαιωθούν οι εκτιμήσεις, μπορεί να ενισχύσει τον ρόλο της ως παράγοντας ασφάλειας και διαφοροποίησης για όλη την περιοχή.
Η χθεσινή υπογραφή με τη Chevron ολοκλήρωσε λοιπόν ένα σημαντικό και ιδιαιτέρως θετικό θεσμικό κύκλο και διεύρυνε το ερευνητικό αποτύπωμα της χώρας. Όμως η πραγματική δοκιμασία ωριμότητας του ελληνικού δυναμικού ξεκινά τώρα, με τις αποφάσεις της ExxonMobil. Η μετάβαση από την παραχώρηση στη γεώτρηση αποτελεί το σημείο όπου συναντώνται η θεσμική αξιοπιστία του κράτους, η επενδυτική στρατηγική των εταιρειών και το γεωλογικό ρίσκο. Τα πρώτα δύο στοιχεία δείχνουν να είναι στο σωστό δρόμο, οπότε μένει να δούμε τι εκπλήξεις μας κρύβει το τρίτο.
Η επιτυχία δεν είναι δεδομένη καθώς η ύπαρξη εκμεταλλεύσιμου κοιτάσματος δεν μπορεί να προεξοφληθεί, ενώ όποια απόφαση και να πάρει η εταιρία θα ενέχει σημαντική αβεβαιότητα. Εκείνο που μπορεί και πρέπει να διασφαλιστεί όμως, είναι η προβλεψιμότητα, η ταχύτητα, και η αξιοπιστία της διαδικασίας κάτι που μέχρι στιγμής δείχνει να πηγαίνει καλά. Αν οι παραχωρήσεις οδηγηθούν τουλάχιστον στο στάδιο της ερευνητικής γεώτρησης, η χώρα θα έχει επιτύχει μια κρίσιμη στρατηγική μετάβαση: από την πολιτική πρόθεση στην επιχειρησιακή υλοποίηση.
Ο Μάρτιος και ο Απρίλιος λοιπόν, δεν είναι απλώς δύο ακόμη μήνες στο ημερολόγιο των υδρογονανθράκων. Είναι το πρώτο πραγματικό crash test του ελληνικού ερευνητικού προγράμματος. Από τις αποφάσεις που θα ληφθούν θα φανεί αν, σε αυτό το στάδιο, η Ελλάδα μπορεί να μετατραπεί από υποσχόμενη γεωλογική περιοχή σε δυνητικό παραγωγό φυσικού αερίου με αναβαθμισμένο ρόλο στην ευρωπαϊκή ενεργειακή αρχιτεκτονική.
* Ο Μιχάλης Μαθιουλάκης είναι Αναλυτής Ενεργειακής Στρατηγικής, Διδάκτορας Ενεργειακών θεμάτων του Τμήματος Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών του Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Ακαδημαϊκός Διευθυντής του Greek Energy Forum και Επιστημονικός Συνεργάτης του ΕΛΙΑΜΕΠ.
