Σταματά στο στάδιο της περιβαλλοντικής αδειοδότησης το σχέδιο για τρία αιολικά πάρκα συνολικής ισχύος 204 MW στα Γεράνεια Όρη, καθώς το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας απέρριψε το αίτημα για έκδοση Απόφασης Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων. Στο επίκεντρο της απόφασης βρίσκονται η χωροθέτηση του έργου μέσα σε προστατευόμενη περιοχή Natura 2000, οι εκτεταμένες επεμβάσεις σε δασικές εκτάσεις και η αδυναμία, κατά την αρμόδια υπηρεσία, να αποκλειστούν σημαντικές επιπτώσεις στην ακεραιότητα της περιοχής.

Η απόφαση της Διεύθυνσης Περιβαλλοντικής Αδειοδότησης του ΥΠΕΝ, που εκδόθηκε στις 16 Οκτωβρίου, αφορά την ενιαία περιβαλλοντική αδειοδότηση των αιολικών «ΓΕΡΑΝΕΙΑ 1», ισχύος 84 MW, «ΓΕΡΑΝΕΙΑ 3», ισχύος 78 MW, και «ΓΕΡΑΝΕΙΑ 4», ισχύος 42 MW. Πρόκειται συνολικά για 34 ανεμογεννήτριες, οι οποίες σχεδιάζονταν στον Δήμο Λουτρακίου – Περαχώρας – Αγίων Θεοδώρων, μαζί με τα συνοδά έργα διασύνδεσης που εκτείνονται προς τη Δυτική Αττική, στις περιοχές Μάνδρας, Βιλίων, Οινόης και Μεγάρων.

Το «όχι» του ΥΠΕΝ δεν στηρίζεται σε μία μεμονωμένη παρατήρηση, αλλά σε δύο βασικούς άξονες που διατρέχουν την απόφαση: αφενός, στην προστασία της περιοχής Natura των Γερανείων και, αφετέρου, στις δασικές επεμβάσεις που θα απαιτούσε η ανάπτυξη ενός έργου αυτής της κλίμακας. Στο τελικό διατακτικό, μάλιστα, οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις χαρακτηρίζονται «εξαιρετικά σημαντικές», ενώ επισημαίνεται ότι οι αρμόδιες αρχές δεν μπορούν να διατυπώσουν με βεβαιότητα την άποψη ότι το έργο δεν θα θίξει την ακεραιότητα του προστατευόμενου τόπου. Παράλληλα, δεν εγκρίνεται η επέμβαση στις δασικές και αναδασωτέες εκτάσεις για λόγους προστασίας του δασικού περιβάλλοντος.

Το «αγκάθι» της προστατευόμενης περιοχής

Καθοριστικό βάρος στην αξιολόγηση έχει το γεγονός ότι το έργο τοποθετείται μέσα στην Ειδική Ζώνη Διατήρησης «Όρη Γεράνεια», που αποτελεί τμήμα του δικτύου Natura 2000. Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο σύνθετη μετά την έγκριση, τον περασμένο Μάιο, της Ειδικής Περιβαλλοντικής Μελέτης για τις προστατευόμενες περιοχές της Πελοποννήσου.

Με βάση αυτή τη μελέτη, και οι 34 ανεμογεννήτριες βρίσκονται μέσα σε Ζώνες Προστασίας της Φύσης. Οι 14 ανεμογεννήτριες του «ΓΕΡΑΝΕΙΑ 1» χωροθετούνται στα Δυτικά και Κεντρικά Γεράνεια, οι 13 του «ΓΕΡΑΝΕΙΑ 3» στα Κεντρικά Γεράνεια και οι επτά του «ΓΕΡΑΝΕΙΑ 4» στη ζώνη Κίκιδα – Μύλοι – Χουβάγια. Ειδικά για την τελευταία ζώνη, η απόφαση σημειώνει ότι οι εγκαταστάσεις Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας δεν περιλαμβάνονται στις επιτρεπόμενες χρήσεις.

Αυτό είναι και ένα από τα σημεία που γέρνουν αποφασιστικά την πλάστιγγα. Το ΥΠΕΝ κρίνει ότι δεν μπορεί να αποκλειστεί η πρόκληση σημαντικών επιπτώσεων στα προστατευόμενα χαρακτηριστικά της περιοχής ούτε να διασφαλιστεί ότι η επέμβαση δεν θα επηρεάσει την ακεραιότητά της και τους θεσμοθετημένους στόχους διατήρησης.

Η έκταση των επεμβάσεων

Η κλίμακα του έργου αποτελεί επίσης βασικό στοιχείο της απόφασης. Η συνολική έκταση επέμβασης υπολογίζεται σε περίπου 707 στρέμματα, εκ των οποίων τα περίπου 533 στρέμματα, δηλαδή πάνω από το 75%, βρίσκονται σε τύπους οικοτόπων που προστατεύονται από την ευρωπαϊκή νομοθεσία. Άλλα περίπου 75 στρέμματα βρίσκονται εντός Natura, ενώ μόλις περίπου 99 στρέμματα της συνολικής επέμβασης είναι εκτός των ορίων της προστατευόμενης περιοχής.

Από τις 34 ανεμογεννήτριες, οι 30 προβλέπονταν μέσα σε συγκεκριμένο προστατευόμενο τύπο οικοτόπου, ενώ οι υπόλοιπες τέσσερις σε δάση κεφαλληνιακής ελάτης. Η παρέμβαση, όμως, δεν περιορίζεται στις βάσεις των ανεμογεννητριών. Περιλαμβάνει την οδοποιία πρόσβασης, τις πλατείες ανέγερσης και τις υπόλοιπες υποδομές που είναι αναγκαίες για την κατασκευή και λειτουργία των πάρκων.

Ακριβώς εκεί εστιάζουν και οι δασικές υπηρεσίες. Σύμφωνα με τη γνωμοδότηση της Διεύθυνσης Προστασίας Δασών, η διάνοιξη νέων δρόμων και η διαμόρφωση των πλατωμάτων θα προκαλούσαν αλλοίωση του φυσικού αναγλύφου και κατάτμηση του δασικού οικοσυστήματος, επηρεάζοντας τη συνέχεια της βλάστησης και συνολικά την οικολογική λειτουργία της περιοχής.

Στο κάδρο και ο κίνδυνος πυρκαγιάς

Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά και το ζήτημα της πυροπροστασίας, καθώς τα Γεράνεια εξακολουθούν να κουβαλούν το αποτύπωμα της μεγάλης φωτιάς του 2021.

Η απόφαση υπενθυμίζει ότι η πυρκαγιά του Μαΐου εκείνης της χρονιάς έκαψε περίπου 71.000 στρέμματα, από τα οποία περίπου 52.000 ήταν δασικές εκτάσεις. Περίπου 38.500 στρέμματα αφορούσαν δάση κωνοφόρων, ενώ τρεις από τις ανεμογεννήτριες που προβλέπονταν για το «ΓΕΡΑΝΕΙΑ 3» βρίσκονται μέσα στην καμένη έκταση.

Οι δασικές υπηρεσίες συνδέουν την ανάπτυξη των εγκαταστάσεων μέσα σε δασικές εκτάσεις και με αύξηση του κινδύνου εκδήλωσης πυρκαγιάς, επισημαίνοντας τις δυνητικές συνέπειες τόσο για το ίδιο το δασικό οικοσύστημα όσο και για την ευρύτερη περιοχή.

Στην εξίσωση μπαίνει ακόμη το ιδιοκτησιακό καθεστώς, καθώς στην περιοχή υπάρχουν τόσο δημόσια όσο και ιδιωτικά δάση, ορισμένα από τα οποία έχουν παραχωρηθεί για ρητινοκαλλιέργεια. Για τις συγκεκριμένες εκτάσεις, όπως αναφέρει η απόφαση, απαιτείται η ρητή συγκατάθεση των δασοϊδιοκτητών.

Οι αρνητικές γνωμοδοτήσεις

Η απόρριψη ήρθε έπειτα από μια διαδικασία που ξεκίνησε ουσιαστικά τον Ιούνιο. Ο φάκελος της Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων κρίθηκε πλήρης από τη ΔΙΠΑ στις 18 Ιουνίου και διαβιβάστηκε σε ένα ευρύ πλέγμα υπηρεσιών και φορέων για γνωμοδότηση.

Στην πορεία, όμως, συσσωρεύτηκαν κρίσιμες αρνητικές εισηγήσεις. Το Δασαρχείο Κορίνθου γνωμοδότησε αρνητικά στις αρχές Ιουλίου, όπως και η Διεύθυνση Δασών Κορινθίας και η Διεύθυνση Συντονισμού και Επιθεώρησης Δασών. Ακολούθησαν, τον Σεπτέμβριο, η αρνητική γνωμοδότηση του Περιφερειακού Συμβουλίου Αττικής και της αρμόδιας Διεύθυνσης του ΥΠΕΝ για το φυσικό περιβάλλον και τη βιοποικιλότητα, ενώ στις αρχές Οκτωβρίου αρνητική θέση έλαβε και η Διεύθυνση Προστασίας Δασών.

Υπήρξαν και θετικές γνωμοδοτήσεις από άλλες υπηρεσίες, ορισμένες υπό όρους, ωστόσο αυτές δεν ήταν αρκετές για να ανατρέψουν τις ενστάσεις που συνδέονται με τη Natura και το δασικό καθεστώς.

Τι σημαίνει η απόφαση για το έργο

Η απόφαση της ΔΙΠΑ βάζει, στην παρούσα τουλάχιστον μορφή του, φραγμό στην περιβαλλοντική αδειοδότηση του project των 204 MW. Δεν πρόκειται απλώς για αίτημα συμπληρωματικών στοιχείων ή για μια γνωμοδότηση που αφήνει ανοιχτό τον δρόμο για άμεση έκδοση ΑΕΠΟ. Το αίτημα απορρίπτεται. Αυτό δεν σημαίνει ότι εξαντλούνται όλες οι δυνατότητες του φορέα του έργου. Η ίδια η απόφαση διευκρινίζει ότι κατά της πράξης χωρεί προσφυγή, σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις. Ωστόσο, το σκεπτικό του ΥΠΕΝ δείχνει ότι το εμπόδιο δεν είναι μια τυπική έλλειψη του φακέλου αλλά αφορά τον πυρήνα της χωροθέτησης: τις επιτρεπόμενες χρήσεις μέσα στην προστατευόμενη περιοχή, την κλίμακα των δασικών επεμβάσεων και τη δυνατότητα να αποκλειστούν σοβαρές επιπτώσεις στα Γεράνεια.

Με άλλα λόγια, το μεγάλο αιολικό σχέδιο δεν περνά την περιβαλλοντική «πόρτα» με τα δεδομένα που τέθηκαν στο τραπέζι, σε μια απόφαση που επαναφέρει στο προσκήνιο τη δύσκολη ισορροπία ανάμεσα στην ανάπτυξη νέων έργων ΑΠΕ και στους αυστηρούς περιορισμούς που συνοδεύουν τις προστατευόμενες και ιδιαίτερα επιβαρυμένες δασικές περιοχές.

Διαβάστε ακόμα