Στην παγωμένη λάβα της Ισλανδίας, ο ατμός που αναδύεται από το έδαφος τροφοδοτεί τον μεγαλύτερο γεωθερμικό σταθμό ηλεκτροπαραγωγής της Ευρώπης, το Hellisheiði. Για δεκαετίες, η γεωθερμία θεωρούνταν προνόμιο ηφαιστειογενών περιοχών, σήμερα, όμως, μια νέα τεχνολογική γενιά υπόσχεται να φέρει την υπόγεια θερμότητα σχεδόν σε κάθε γωνιά της ηπείρου, ακόμη και εκεί όπου δεν υπάρχουν ηφαίστεια.
Σύμφωνα με νέα έκθεση του ενεργειακού think tank Ember, η ανάπτυξη ενισχυμένων γεωθερμικών συστημάτων (Enhanced Geothermal Systems – EGS) θα μπορούσε να αλλάξει δραστικά τον ενεργειακό χάρτη της ΕΕ. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι μπορούν να αναπτυχθούν 43 GW εγκατεστημένης ισχύος EGS στην ΕΕ με κόστος κάτω από 100 ευρώ ανά MWh, επίπεδο συγκρίσιμο με εκείνο της ηλεκτροπαραγωγής από άνθρακα και φυσικό αέριο. Αν και το μέγεθος αυτό αποτελεί μόνο ένα μέρος του συνολικού γεωθερμικού δυναμικού της Ευρώπης, η ετήσια παραγωγή που θα μπορούσε να προκύψει φτάνει τις 301 TWh. Πρόκειται για ποσότητα ηλεκτρικής ενέργειας που αντιστοιχεί σχεδόν στο 42% της ηλεκτροπαραγωγής από άνθρακα και φυσικό αέριο στην ΕΕ το 2025. Σε παγκόσμιο επίπεδο, η έκθεση εκτιμά ότι η γεωθερμία θα μπορούσε να καλύψει έως και το 15% της αύξησης της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας έως το 2050. Ωστόσο, προειδοποιεί ότι η Ευρώπη κινδυνεύει να χάσει το τεχνολογικό της προβάδισμα, εάν η ανάπτυξη παραμείνει «αργή και άνιση».
Το κλειδί βρίσκεται στα EGS. Σε αντίθεση με τα παραδοσιακά έργα γεωθερμίας που περιορίζονται σε τεκτονικά ενεργές περιοχές, τα ενισχυμένα συστήματα περιλαμβάνουν γεωτρήσεις έως και 8 χιλιομέτρων σε θερμά, συμπαγή πετρώματα. Εκεί εγχέεται ρευστό σε ρωγμές του υπεδάφους και στη συνέχεια αντλείται θερμαινόμενο προς την επιφάνεια για παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Η πρόοδος στη τεχνολογία γεώτρησης και στη μηχανική ταμιευτήρων καθιστά πλέον εφικτή την παραγωγή γεωθερμικής ενέργειας σε ανταγωνιστικό κόστος, ακόμη και εκτός των παραδοσιακών «θερμών ζωνών».
Γεωθερμία: Ποια χώρα διαθέτει το μεγαλύτερο δυναμικό;
Σύμφωνα με την ανάλυση, η γεωθερμία στην ηπειρωτική Ευρώπη διαθέτει τεχνοοικονομικό δυναμικό που φτάνει τα 50 GW, ενώ η Ουγγαρία διαθέτει το μεγαλύτερο ανεκμετάλλευτο δυναμικό, περίπου 28 GW. Ακολουθεί η Τουρκία με 6 GW, ενώ Πολωνία, Γερμανία και Γαλλία διαθέτουν περίπου 4 GW η καθεμία. Πέρα από το ανταγωνιστικό κόστος, η γεωθερμία προσφέρει ένα πολύ σημαντικό πλεονέκτημα, το ότι δεν έχει κόστος καυσίμου. Αυτό σημαίνει ότι δεν επηρεάζεται από διακυμάνσεις τιμών ή από αυξανόμενα κόστη άνθρακα, καθιστώντας την σταθερή πηγή χαμηλών εκπομπών άνθρακα σε βάθος χρόνου.
Η Tatiana Mindekova, σύμβουλος πολιτικής του Ember, σημειώνει, σύμφωνα με το euronews, ότι η σύγχρονη γεωθερμία «οδηγεί την ενεργειακή μετάβαση σε νέα βάθη», αξιοποιώντας πόρους που έως πρόσφατα θεωρούνταν απρόσιτοι και ακριβοί. Όπως επισημαίνει, η γεωθερμική ηλεκτροπαραγωγή μπορεί πλέον να είναι φθηνότερη από το φυσικό αέριο, ενώ ταυτόχρονα μειώνει την εξάρτηση της Ευρώπης από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα.
Ωστόσο, η πρόκληση δεν είναι πλέον τεχνική αλλά πολιτική. Παρά τα πρώτα έργα EGS που υλοποιήθηκαν σε Γαλλία, Γερμανία και Ελβετία ήδη από τη δεκαετία του 2000, οι χρονοβόρες αδειοδοτήσεις και η ασυνεπής εθνική στήριξη επιβράδυναν την εμπορική ανάπτυξη. Αντίθετα, στις ΗΠΑ και στον Καναδά, τα έργα κλιμακώνονται ταχύτερα, με αποτέλεσμα ο αγωγός νέων έργων στη Βόρεια Αμερική να ξεπερνά πλέον τον ευρωπαϊκό. Η καθυστέρηση αυτή εγκυμονεί τον κίνδυνο απώλειας τεχνογνωσίας, επενδύσεων και βιομηχανικής ανάπτυξης. Όπως προειδοποιεί η έκθεση, χωρίς ισχυρότερη χρηματοδότηση, η Ευρώπη ενδέχεται να χάσει τα οικονομικά και βιομηχανικά οφέλη μιας τεχνολογίας που η ίδια πρωτοστάτησε στην ανάπτυξή της.
Διαβάστε ακόμη
